Η ΚΑΡΛΑ ΠΟΥ ΧΑΘΗΚΕ...      ΘΑ ΞΑΝΑΖΗΣΕΙ;

 Τις... στεγνώσαμε και τώρα τις ξαναφτιάχνουμε !

Για δεκαετίες αποξηραίναμε και μετατρέπαμε σε χωράφια τις λίμνες.

Τώρα, που τα δύο τρίτα τους έχουν αποξηρανθεί, τις επαναδημιουργούμε

      Οι λόγοι που οδήγησαν στην αποξήρανση των λιμνών, των ελών και των λιμνοθαλασσών ήταν το μεγάλο πρόβλημα της ελονοσίας και οι μεγάλες ανάγκες για καλλιεργήσιμη γη. Σήμερα, στην Ελλάδα υπάρχουν 18 λίμνες, η συνολική επιφάνεια των οποίων είναι 579.370 τετραγωνικά χιλιόμετρα. Οι 15 λίμνες που αποξηράνθηκαν - μέσα στον εικοστό αιώνα - κάλυπταν συνολική επιφάνεια 1.079.783 τετραγωνικών χιλιομέτρων.  Όλες οι μεγάλες λίμνες, έκτασης άνω των 100 τετραγωνικών χιλιομέτρων, δεν υπάρχουν πια.

λίμνη Κωπαΐδα

Στη Βοιωτία βρισκόταν η Κωπαΐδα, μια μεγάλη λίμνη που αποξηράνθηκε το 1889. Η λίμνη σχηματίσθηκε από τα νερά του Κηφισού και είχε μήκος 24 χλμ. και πλάτος 13 χλμ. Λεγόταν Κωπαΐδα από την πόλη Κώπαι, που βρισκόταν στις όχθες της. Την Κωπαΐδα προσπάθησαν να την αποξηράνουν πρώτοι οι Μινύες με έργα  όπως δείχνουν τα λείψανα των αποξηραντικών έργων τα οποία βρέθηκαν με τις ανασκαφές και που προκαλούν το θαυμασμό μας. Μετά την αποξήρανση αποδόθηκαν για καλλιέργεια 250.000 στρέμματα γης.

Στα δυτικά παράλια της Αιτωλοακαρνανίας υπήρχαν πολλά έλη με αποτέλεσμα οι κάτοικοι της περιοχής να πλήττονται από την ελονοσία. ΄Ετσι αμέσως μετά τον πόλεμο αρχίζει η αποξήρανση της λίμνης Μελίτη στην περιοχή του Λεσινίου.

Η Αμβρακία, είναι μια λίμνη που βρίσκεται στην Αιτωλοακαρνανία στα νότια της Αμφιλοχίας, με επιφάνεια 12 τετραγωνικών χιλιομέτρων. Το βόρειο τμήμα της έχει αποδοθεί για την καλλιέργεια καπνού. Το χειμώνα όμως με τις βροχές τα χωράφια πλημμυρίζουν και η Αμβακία φιλοξενεί αρκετά είδη πουλιών.

Στην Εύβοια, η λίμνη Δύστος αποτελούσε τη μόνη υδάτινη επιφάνεια του νησιού. Ήταν σημαντικός βιότοπος γιατί σταματούσαν πολλά είδη πουλιών για να ξεκουραστούν κατά το μακρύ ταξίδι της μετανάστευσής τους. Δυστυχώς η λίμνη έχει μειωθεί γιατί την αποξηραίνουν και τη θέση της παίρνουν τα χωράφια.

λίμνη Δύστος

Η λίμνη Ξυνιάδα βρισκόταν μεταξύ της Λαμίας και του Δομοκού και είχε έκταση 31.600 στρέμματα σε σχήμα αχλαδιού, με βάθος 4 μέτρα. Στην περιοχή το καλοκαίρι φώλιαζαν πελαργοί και πολλά σπάνια είδη πουλιών και το χειμώνα έβρισκαν καταφύγιο αγριόχηνες, αγριόπαπιες, καλημάνες, νερόκοτες και φαλαρίδες. Το 1924 αποξήραναν τη λίμνη και τη μοίρασαν στους αγρότες.

    Στην Ήπειρο, η Αχερουσία λίμνη βρισκόταν μεταξύ των χωριών Σπλάντζα και Μεσοποτάμου διερέετο από τον ποταμό Αχέροντα και έφτανε μέχρι τη θάλασσα. Κατά την αρχαιότητα αποτελείτο από έλη με πολλά καλάμια και πουλιά και ανέδιδε αναθυμιάσεις, οπότε πίστευαν ότι ήταν  η είσοδος του Άδη. Η λίμνη αποξηράνθηκε το 1950.

Την ίδια τύχη είχαν και οι λίμνες Λαγκάστα και Λάψιστα που βρίσκονταν στο νομό Ιωαννίνων και στο νομό Πρεβέζης οι δύο μικρές λίμνες, η Μαύρη, στα δυτικά της Φιλιππιάδας και η Ζηρός στα βορειοανατολικά που επίσης αποξηράνθηκαν.

Στην Πελοπόννησο αποξηράνθηκε η λίμνη Φενεός ή Φονιά, σε υψόμετρο 709 μέτρων και την τροφοδοτούσε με τα νερά του ο ποταμός Αροάνιος. Είχε μήκος 4 χλμ.  και πλάτος ανάλογα με την εποχή.

Στη Θεσσαλία βρισκόταν η λίμνη Βοιβηίς – Κάρλα, στους νομούς Μαγνησίας και Λάρισας, που ήταν από τις μεγαλύτερες της χώρας με έκταση 100 τ. χλμ. Η Κάρλα κομμάτι της άλλοτε μεγαλύτερης λίμνης που καταλάμβανε ολόκληρη τη θεσσαλική πεδιάδα και τα νερά της διοχετεύθηκαν στη θάλασσα, με τη διάνοιξη της κοιλάδας των Τεμπών. Με σήραγγα μήκους 15 χλμ. τα νερά της διοχετεύθηκαν στον Παγασητικό κόλπο. Ήταν η πιο σημαντική λίμνη της Ελλάδας από ορνιθολογικής πλευράς. Τον τελευταίο χειμώνα του 1964 που ολοκληρώθηκε η αποξήρανση υπήρχαν στην περιοχή πάνω από 430.000 υδρόβια πουλιά και ξεχειμώνιαζαν μεγάλος αριθμός από πάπιες και αγριόχηνες.

Η επίσης αρχαία λίμνη Ασκουρίς, ο Νεζερός των Μέσων και Νεότερων χρόνων, που απλωνόταν σε έκταση 4.000στρ. στο οροπέδιο της Καλλιπεύκης του κάτω Ολύμπου, σε υψόμετρο 1235μ. αποξηράνθηκε επίσης το 1907. Στις μέρες μας συζητάται η αναδημιουργία της.

 

με θέα τον κάμπο, πρώην λίμνη Καλλιπεύκης

 

       Στην κεντρική Μακεδονία, στο σημερινό κάμπο των Γιαννιτσών υπήρχε η ομώνυμη λίμνη που σχηματιζόταν από τα νερά των ποταμών Νίτσε, Πάικου και του Λουδία. Η Νάουσα είναι στα δυτικά της λίμνης, η Σίνδος στα ανατολικά και η Βέροια στα νότια. Στα βόρεια της λίμνης είναι τα Γιαννιτσά . Χωριά γύρω από τη λίμνη είναι το Νιχώρι, Νησί, Παλαιοχώρι, Πλάσνα (Κρύα Βρύση), Γκόλο Σέλο (Ακρολίμνη), Τσέκρι (Παραλίμνη) και Ζορμπάς (Μικρό Μοναστήρι) κά.
      Η ζωή μέσα στη λίμνη ήταν αληθινό μαρτύριο. Το καλοκαίρι η ελονοσία οργίαζε. Το χειμώνα τα νερά πολλές φορές πάγωναν. Το κλίμα ήταν πάντοτε βαρύ και υγρό. Ο βούρκος ανέδυε αναθυμιάσεις και αποπνικτικές μυρουδιές.
      Την απέραντη αυτή λίμνη με το πλούσιο βυθό της εκμεταλλεύονταν οι ψαράδες. Για την άφθονη φυτεία και το πλήθος των πουλερικών κατέβαιναν στο Βάλτο πολλές φορές οι κάτοικοι των γύρω χωριών αλλά και για να κόψουν το χρήσιμο ραγάζι και για τις βδέλλες που πουλούσαν στο εξωτερικό. Με τα καλάμια και το ραγάζι έφτιαχναν ψάθες για τα πατώματα, καλάθια, σκέπαζαν τις στέγες των σπιτιών, γέμιζαν τα σαμάρια κλπ. Οι ψαράδες της περιοχής δεν μπορούσαν να γυρίσουν στα χωριά τους την ίδια μέρα γι αυτό το λόγο κατασκεύαζαν καλύβες μέσα στη λίμνη. Η κατασκευή τους ήταν πρόχειρη και εξυπηρετούσε τις ανάγκες τους.

    Η λίμνη των Γιαννιτσών υπήρξε σημαντική για το Μακεδονικό αγώνα γιατί οι δύσκολες συνθήκες ζωής σ' αυτή αποτελούσαν ταυτόχρονα και τέλειο κρησφύγετο για τους πολεμιστές. Υπήρξε κυρίως σημαντική γιατί όποιος είχε τον έλεγχο της λίμνης έλεγχε ουσιαστικά του δρόμους που οδηγούσαν στη Βέροια, Νάουσα και Βοδενά (Έδεσσα).


     Η περίφημη λίμνη, ο
Βάλτος των Γιαννιτσών, αποτέλεσε πηγή έμπνευσης για την Πηνελόπη Δέλτα, ώστε να καταγράψει τις σπουδαίες στιγμές της ιστορίας στο αθάνατο έργο της «Τα Μυστικά του Βάλτου». Το 1928 ξεκίνησε ένα πολύ σημαντικό για την εποχή αλλά και για την περιοχή των Γιαννιτσών, έργο, η αποξήρανση της λίμνης, η οποία ολοκληρώθηκε το 1934 και έδωσε τη μεγάλη ώθηση στη γεωργική καλλιέργεια στον κάμπο.

αποξήρανση  λίμνης Γιαννιτσών


     Στο νομό Κιλκίς οι δύο αβαθείς και τελματώδεις λίμνες
Αρτζάν και Αιματόβου, που βρίσκονται ανατολικά του Αξιού, έχουν αποξηρανθεί και αυτές και έγιναν καλλιεργήσιμες εκτάσεις.

 

Στο νομό Καβάλας, μεταξύ του Παγγαίου και Ορέων λεκάνη, σχηματίζεται η λεκάνη των Φιλίππων, γνωστή με το όνομα «Τενάγη των Φιλίππων» γιατί λόγω της κλειστής μορφής της, η λεκάνη αποτελούσε μεγάλο τέλμα και με μια διώρυγα μήκους 26χλμ. τα νερά έπεσαν στον ποταμό Αγγίτη.

 

Τα εδάφη που προέκυψαν από τις αποξηράνσεις των υγροτόπων τις περισσότερες φορές είναι ακατάλληλα ύστερα από λίγο καιρό για καλλιέργεια και γίνονται επανειλημμένοι εμπλουτισμοί με λιπάσματα για τη βελτίωσή τους. Άρα αποβαίνει οικονομικά ασύμφορη η αποξήρανση για καλλιέργεια και επιπλέον ρυπαίνει τους παρακείμενους βιότοπους. Μπορεί επομένως  να προσφέρουν στη γεωργία οι αποξηράνσεις των υγροτόπων αλλά συχνότατα επιφέρουν βαρύ οικολογικό πλήγμα.

 

 

 

  

ΚΟΡΩΝΕΙΑ - ΜΙΑ ΛΙΜΝΗ ΠΟΥ ΑΡΓΟΠΕΘΑΙΝΕΙ !

 

 Xιλιάδες πουλιά νεκρά στις όχθες της λίμνης, η οποία κηρύχθηκε απαγορευμένος τόπος

Eνα κακό παραμύθι...

     «Μεγαλώσαμε ακούγοντας τους γονείς μας να μιλούν για το πόσο όμορφη ήταν η λίμνη παλιά, για τα πεντανόστιμα γριβάδια της και τα πανέμορφα πουλιά που φιλοξενούσε… Το μόνο που βλέπουμε είναι μια λίμνη που αργοπεθαίνει, το νερό να χάνεται και να φτιάχνει βάλτους, βάρκες που δεν λικνίζονται στα νερά αλλά σαπίζουν ανάμεσα στα καλάμια… Eίναι ένα κακό παραμύθι...».

Τεραστία οικολογική καταστροφή αποτελεί ο μαζικός θάνατος πολλών χιλιάδων πουλιών στη λίμνη Κορώνεια τον Αύγουστο του 2004. Πάπιες, πελεκάνοι, αβοκέτες, καλαμοκανάδες, γλάροι και γλαρόνια είναι μερικά από τα 15 περίπου είδη πουλιών που κείτονται νεκρά στις όχθες της λίμνης. Πολλά από αυτά μάλιστα ανήκουν σε απειλούμενα ή προστατευόμενα είδη.

      Η έλλειψη οξυγόνου μέσα στο νερό της λίμνης Κορώνειας και η μικρή ποσότητα νερού μέσα στη λεκάνη απορροής, ευνόησαν τη δημιουργία της τοξίνης της αλλαντίασης, από την οποία μολύνθηκαν και πέθαναν ψάρια και χιλιάδες πουλιά που έβρισκαν καταφύγιο στη λίμνη.

 ΤΟ ΧΡΟΝΙΚΟ ΕΝΟΣ ΕΓΚΛΗΜΑΤΟΣ

      Η λίμνη Κορώνεια είναι ένας από τους πιο σημαντικούς για την ορνιθοπανίδα υγροτόπους της χώρας μας, καθώς αποτελεί σταθμό για τα πουλιά που μεταναστεύουν αυτή την εποχή προς τις χώρες της Αφρικής. Η περιοχή έχει ιδιαίτερη περιβαλλοντική αξία και γι αυτό το λόγο έχει ενταχθεί στο δίκτυο ΦΥΣΗ 2000 και επιπλέον είναι ένας από τους δέκα υγροτόπους στην Ελλάδα που προστατεύεται από τη συνθήκη Ramsar. Παρόλα αυτά θεωρείται από τους πλέον υποβαθμισμένους υγροτόπους στην Ελλάδα.

     Τη δεκαετία του ’80 η λίμνη Κορώνεια, με υδάτινη επιφάνεια 45.000 στρεμμάτων, άρχισε να χάνει την έκτασή της. Χρόνο με τον χρόνο τα νερά των ποταμών που την τροφοδοτούν μαύριζαν από τα βιομηχανικά απόβλητα των 30 και πλέον βαφείων και άλλων εργοστασίων και μαζί με τα λύματα της πόλης του Λαγκαδά, των γύρω οικισμών και των κτηνοτροφικών εγκαταστάσεων, τα φυτοφάρμακα και τα λιπάσματα κατέληγαν στην Κορώνεια. Τα «κανονάκια» του ποτίσματος ήθελαν το δικό τους μερτικό και 2.300 γεωτρήσεις αντλούσαν ασταμάτητα τα νερά της για τη γεωργική εκμετάλλευση και παραγωγή. Το 1986 εξέπεμψε το πρώτο SOS.

    Τον Αύγουστο του 1995 η λίμνη Κορώνεια της Θεσσαλονίκης δεν… άντεξε τον συνδυασμό ρύπανσης και υπεράντλησης και «σκότωσε» όλα της τα ψάρια. Τα πουλιά αραίωσαν, το κολύμπι σταμάτησε και οι δεκάδες ψαράδες της που κάποτε περηφανεύονταν για το γριβάδι και την περιβόητη «λιπαριά» της (ενδημικό ψάρι) αναγκάστηκαν να αλλάξουν επάγγελμα.

    Το καλοκαίρι του 2002 λόγω της υπεράντλησης και της ξηρασίας υπήρχαν σημεία που περνούσε κάποιος απέναντι με τα πόδια. Ο υγροβιότοπος συρρικνώθηκε. Oταν πια η λίμνη δεν είχε και πολλά να δώσει αφέθηκε για λίγο στην ησυχία της και οι δυνατές βροχές την ξαναδημιούργησαν. Οι ψαράδες αναθάρρησαν και έριξαν αυθαίρετα γόνο από τη γειτονική Βόλβη. Προς στιγμήν, η φύση πίστεψε ότι θα κερδίσει έδαφος αλλά... γελάστηκε. Τίποτα απ’ όσα σβήνουν την Κορώνεια τα τελευταία χρόνια από τον χάρτη δεν έλειπε.
    Είναι πολύ λυπηρό το γεγονός ότι το φαινόμενο αυτό παρατηρήθηκε σε μια περίοδο που ο Φορέας Διαχείρισης της λίμνης (όπως και των υπολοίπων προστατευομένων περιοχών) που έχει συσταθεί εδώ και ένα έτος περίπου, υπολειτουργεί παρά τις φιλότιμες προσπάθειες των μελών του. Ο συγκεκριμένος φορέας αντιμετωπίζει σοβαρές οικονομικές και διοικητικές δυσκολίες, για την επίλυση των οποίων ελάχιστα έχουν γίνει από τους αρμόδιους φορείς καθώς υπάρχει έλλειψη ουσιαστικής υποστήριξης από την Πολιτεία.

     Η σημερινή δραματική κατάσταση της Κορώνειας είναι αιτία μόνιμης θλίψης για τους κατοίκους του Λαγκαδά κι άλλων παραλίμνιων χωριών. Οι απώλειες είναι οικονομικές, κοινωνικές και οικολογικές εξαιτίας της υποβάθμισης της περιοχής, καθώς η λίμνη, πριν υποστεί τις συνέπειες της ανεξέλεγκτης ρύπανσης και υπεράντλησης, ήταν ο μοχλός ανάπτυξης για όλες τις επαγγελματικές ομάδες που σχετίζονται με το φυσικό περιβάλλον. Μόνο στους ψαράδες η λίμνη την περίοδο 1990 - 1995 -πριν, δηλαδή, από τον πρώτο ολοκληρωτικό αφανισμό των ψαριών της- «έδινε» 70 τόνους ψαριών.

    Oλες οι ελπίδες στρέφονται πλέον σ’ ένα ειδικό αγροτοπεριβαλλοντικό πρόγραμμα για αγρανάπαυση και αμειψισπορά, ύψους 7 εκατ. ευρώ, αλλά κυρίως στο αναθεωρημένο σχέδιο της Ν.Α. Θεσσαλονίκης, που θα έχει τρία χρόνια και 71 εκατομμύρια ευρώ στη διάθεσή του για να κερδίσει τον χαμένο χρόνο. Αν δεν υπάρξουν προβλήματα και οι διαδικασίες με το Ταμείο Συνοχής ολοκληρωθούν μέχρι τον Δεκέμβριο, η β΄ φάση προβλέπει ολοκλήρωση των έργων το 2008 για να διεκδικηθούν κατόπιν από το Δ΄ ΚΠΣ άλλα 88 εκατομμύρια ευρώ.

     Το σχέδιο προβλέπει 9 μεγάλα έργα για τη γεωργία, τη βιομηχανία και την επεξεργασία όλων των λυμάτων. Πρόκειται για έργα διαμόρφωσης του υγροτόπου, βελτίωσης των υδραυλικών χαρακτηριστικών (μεταξύ των οποίων και ενωτική τάφρο με τη γειτονική Βόλβη για να έχουν διέξοδο τα νερά της Κορώνειας προς τη θάλασσα), έργα μονάδων υποδοχής αστικών και βιοτεχνικών βοθρολυμάτων, επεξεργασία και μεταφορά αλατούχων και βιομηχανικών αποβλήτων, λιμνοδεξαμενές, παρακολούθηση παρεμβάσεων, συνεχή ενημέρωση και ευαισθητοποίηση της περιοχής.

 «Το τελικό αποτέλεσμα θα είναι μια... αναδιαρθρωμένη Κορώνεια».

 

 
 

Αριθμός  επισκεπτών

από 12/8/2005

free web counter

free web counter

Copyright ©

7ο Γυμνάσιο Λάρισας

2003-2011

Σχεδιασμός & Επιμέλεια: Χουρμουζιάδου Δέσποινα - Γαλλικών