Ο  ΘΕΣΣΑΛΙΚΟΣ  ΣΙΔΗΡΟΔΡΟΜΟΣ

  •  ΠΡΩΤΕΣ ΚΑΤΑΣΚΕΥΑΣΤΙΚΕΣ ΠΡΟΣΠΑΘΕΙΕΣ

Ο  Θεόδωρος  Μαυρογορδάτος  

     Την  6η Ιουλίου 1881, το  ελληνικό  υπουργείο   εσωτερικών    προκήρυξε    διαγωνισμό  για   την   κατασκευή σιδηροδρόμων   στις    διαδρομές   από    τον   Πειραιά     μέχρι   την  απελευθερωμένη   Λάρισα,   και    από   τον Πειραιά    μέχρι   την   Πάτρα.     Εγκρίθηκε   η  προσφορά   που   είχε    υποβληθεί   από    τον   Ιταλό   μηχανικό Εβαρίστο   ντε    Κίρικο ,  που μειοδότησε,   και   που  σαν   πρόσθετη   έκπτωση    προσέφερε  την   δωρεάν  επέκταση των Δικτύων   από    τη    Λάρισα    προς   τον   Βόλο   η   μία,    και   από   την    Κόρινθο   προς   το Ναύπλιο  η  άλλη. Καταλυτική   για    την   έναρξη    της   εργολαβίας   είναι    η   ανάληψη  της χρηματοδότησης   του  έργου από  τον Θεόδωρο   Μαυρογορδάτο,   Έλληνα   τραπεζίτη   της Κωνσταντινούπολης,   με   ισχυρούς   υποστηρικτές  σε Κυβέρνηση  και  Παλάτι.

     Ο  Θεόδωρος  Μαυρογορδάτος,   ευφυέστατος   κεφαλαιούχος   αλλά   και  φιλάνθρωπος, διέβλεψε   από   το συνέδριο   του   Βερολίνου  το  1878   την   παραχώρηση  της   Θεσσαλίας στην  Ελλάδα,  και  μαζί   με  άλλους Κωνσταντινοπολίτες  ομοίους   του   θεώρησαν   πρώτης τάξεως   ευκαιρία  για   επενδύσεις   στην  περιοχή.   Οι Τούρκοι  τσιφλικάδες   της   Θεσσαλίας βλέποντας  ότι   κάποια   μέρα   θα  εγκατέλειπαν   τη  γη  που  κατείχαν, άρχισαν  να   πουλούν σε  πολύ  χαμηλές  τιμές  τεράστιες  εκτάσεις .

       Έτσι ο ίδιος αγόρασε κτήματα στην περιοχή της Καρδίτσας , ο Γεώργιος Ζαρίφης στην περιοχή των Σοφάδων Καρδίτσας , ο Χρήστος Ζωγράφος στο νομό Τρικάλων , ο Κωνσταντίνος Ζάππας στην περιοχή Φαρσάλων, και άλλοι σε διάφορες περιοχές. Απετέλεσαν έτσι την πρώτη γενιά των μεγαλοτσιφλικάδων της απελευθερωθείσας Θεσσαλίας .

    Την χρηματοδότηση λοιπόν της κατασκευής της σιδηροδρομικής γραμμής Λάρισας - Βόλου στην αρχή, και την επέκτασή της μέχρι την Καλαμπάκα μέσω Καρδίτσας  και Τρικάλων αργότερα , την είδε σαν μία πολύ σοβαρή επένδυση, γιατί θα συνέβαλε στην γρήγορη και ασφαλή μεταφορά ανθρώπων και προϊόντων, από και προς το λιμάνι του Βόλου. Στις 13 Μαρτίου 1882 υπέγραψαν την αναθεωρημένη τελική σύμβαση κατασκευής του Θεσσαλικού σιδηροδρόμου με τις επεκτάσεις του, ο πρωθυπουργός Χαρίλαος Τρικούπης και ο βασιλιάς Γεώργιος ο Α΄ από την πλευρά του ελληνικού κράτους , και οι αρχιμηχανικοί Αρμάν Ενεμπέρ και Εβαρίστο ντε Κίρικο για λογαριασμό του εργολάβου Θεόδωρου Μαυρογορδάτου.
     Προέβλεπε τέλος μεταξύ άλλων την χορήγηση από το κράτος στην εργοληπτική  εταιρία το ποσό των 20.000 δραχμών της εποχής ανά χιλιόμετρο διαδρομής τμηματικά , ανάλογα με την πρόοδο του έργου .  Τελικά στις 28 Δεκεμβρίου του ίδιου έτους πραγματοποιήθηκε στη Λάρισα - εν  αναμονή της αποχώρησης των Τούρκων από τον Βόλο - επίσημη τελετή των εγκαινίων του έργου. Μέσα σε εορταστική ατμόσφαιρα έγινε ο αγιασμός από τον Μητροπολίτη και απηύθυναν ευχές ο Μουφτής και ο Ραβίνος, ενώ η στρατιωτική μπάντα έπαιξε τον εθνικό ύμνο, εμβατήρια και τοπικά τραγούδια, και προσφέρθηκαν στους παρευρισκόμενους ποτά, γλυκά και σαμπάνια .

 

  • ΟΙ  ΜΗΧΑΝΙΚΟΙ  ΤΟΥ   ΘΕΣΣΑΛΙΚΟΥ   ΣΙΔΗΡΟΔΡΟΜΟΥ

    O   Ιταλός   μηχανικός    Εβαρίστο   ντε   Κίρικο    φέρεται   γόνος   παλαιάς   αριστοκρατικής οικογενείας εγκαταστημένης   από     αρκετές    γενεές   στην   Κωνσταντινούπολη ,  και   πολύ στενός   συνεργάτης   του   Θεόδωρου Μαυρογορδάτου.   Σε  ηλικία  40  ετών εγκαταστάθηκε στην   Ελλάδα   με  την   οικογένειά  του,   για  να  αναλάβει την  κατασκευή των  Θεσσαλικών Σιδηροδρόμων.

      Ίδρυσε    τότε     την    τεχνική    εταιρία   <<  Enterprise   de   Chirico   et    Compagnie >>,   την επάνδρωσε με ξένους  κυρίως  μηχανικούς  και  εργοδηγούς ,  ενώ  το  υπόλοιπο  προσωπικό αποτελούνταν   τόσο   από    αλλοδαπούς όσο    από   Έλληνες   υπαλλήλους   και   εργάτες. Κατά   τη    διάρκεια   της   κατασκευής   του    δικτύου   παρέμεινε στην   Ελλάδα,   κινούμενος μεταξύ   Αθήνας  και  Βόλου ,  διετέλεσε   μάλιστα διευθυντής   της  Εταιρίας  των  Θεσσαλικών Σιδηροδρόμων   και   μέλος  του   Διοικητικού  της   Συμβουλίου,  φθάνοντας   μέχρι  το  αξίωμα του αναπληρωτή   προέδρου   του.

      Με τη   γυναίκα  του  Τζέμα  απέκτησαν  τρία  παιδιά , την  Αδελαήδα  που  πέθανε  πολύ  μικρή , και   δύο  αγόρια. Ο   μεγαλύτερος   Τζιόρτζιο    γεννήθηκε   στον  Βόλο   το  1888 ,  και εξελίχθηκε   σε   έναν  από   τους   μεγαλύτερους  ζωγράφους  της  εποχής του.  Ο  μικρότερος Ανδρέα –  Αλμπέρτο    γεννήθηκε    στην    Αθήνα    το    1891   και    έγινε  επίσης   σπουδαίος  ζωγράφος,  συγγραφέας  και  μουσικός,  με  το  καλλιτεχνικό  ψευδώνυμο   Αλμπέρτο  Σαβίνιο. Ο Εβαρίστο ντε Κίρικο πέθανε στην Αθήνα το 1905 , αφού προσέφερε πολλές υπηρεσίες στους ελληνικούς σιδηροδρόμους , συμβάλλοντας ενεργά και αποφασιστικά στην τεχνολογική και οικονομική εξέλιξη της χώρας .

       Ο μηχανικός Αρμάν Ενεμπέρ , Βέλγος την καταγωγή , ήταν ο κύριος μελετητής των εργασιών της εταιρίας του ντε Κίρικο . Μετά την ολοκλήρωση των εργασιών κατασκευής του έργου που ανέλαβε, συνέχισε την επαγγελματική του δραστηριότητα στους Θεσσαλικούς Σιδηροδρόμους ως βοηθός διευθυντή για μικρό διάστημα, και μετά επέστρεψε στην Κωνσταντινούπολη .

  • Η  ΚΙΝΗΣΗ  ΤΗΣ  ΠΡΩΤΗΣ   ΓΡΑΜΜΗΣ

        Το   στρώσιμο   των   πρώτων   γραμμών   άρχισε   στα  τέλη  του  1882  από  τον  Βόλο,  και συγκεκριμένα   από  την    περιοχή  της   θαλάσσιας   αποβάθρας  που   κατασκευάστηκε  στο λιμάνι.   Στην   αποβάθρα   αυτή   κατέφθαναν   με    ατμόπλοια   από   την   Ευρώπη  μηχανές,  υλικά    και    μηχανήματα    για    τον   σκοπό    αυτό,  αλλά   και   στον   χώρο   όπου    θα  κατασκευάζονταν   ο   σταθμός   της  πόλης .

Η  αποβάθρα  στο  λιμάνι   του  Βόλου  

Ο  σιδηροδρομικός  σταθμός  του Βόλου

Εξέλιξη  κατασκευής  της  σιδηροδρομικής  γραμμής  από  τον  Βόλο :

Ημερομηνία

Μήκος   γραμμής

    4 – 2 - 1883

    2  km

  16 – 4 - 1883

   18  km      η  γραμμή  φτάνει  στο  Βελεστίνο

  27 -  4 - 1883

   22  km

  17 -  5 - 1883

   31  km      η  γραμμή  φτάνει   στο   Γκερλί

  24 -  6 - 1883

   40  km      η  γραμμή  φτάνει   στο  Τσουλάρ

   2  -  7 - 1883

   50  km

  11 -  7 - 1883

   60  km      η  γραμμή  φτάνει   στη   Λάρισα

 

 

 

 

 

      Ταυτόχρονα   κατασκευάστηκαν  τα  κτήρια   των  σταθμών  στον   Βόλο  και   στη  Λάρισα, και  ολοκληρώθηκε η κατασκευή   της   θαλάσσιας   αποβάθρας   στο   λιμάνι  του   Βόλου , τον   Απρίλιο   του   1883.    Η    πρώτη  μέρα   της   λειτουργίας    της   ήταν   εορταστική ,   με σημαιοστολισμούς  και  παρουσία  πλήθους  κόσμου, ενώ  ένα  μήνα  αργότερα  κατέφτασαν ατμοπλοϊκώς  δύο   νέες  ατμομηχανές ,  στις   οποίες  δόθηκαν   τα   ονόματα  << Τρικούπης >> και   << Κουμουνδούρος >>     προς   τιμήν    των   δύο   πολιτικών    ανδρών.   Έτσι   έγιναν    πιο εντατικές    οι εργασίες    κατασκευής    της     διακλάδωσης    από    το    Βελεστίνο    προς   τα Φάρσαλα .

       Υπήρξαν   όμως   και   καθυστερήσεις   και   εμπόδια   στην   πραγματοποίηση  του   έργου, όπως   η    απεργία  μηχανικών    και    εργατών    τον   Δεκέμβριο    του   1882   με    αιτία    την ισοτιμία   των   νομισμάτων   της   αμοιβής  τους .   Έντονες    αντιδράσεις     παρουσιάστηκαν από τα αντιπολιτευόμενα φύλλα των εφημερίδων της εποχής , για το κόστος κατασκευής του, αφού προϋπολογίστηκε στα 22.500.000 γαλλικά φράγκα , και θεωρήθηκε υπερβολικό για τα δεδομένα της εποχής. Υποστήριζαν ότι θα πλούτιζαν οι εργολάβοι, και ότι η χώρα δεν θα μπορούσε να αντέξει το οικονομικό βάρος αυτής της << πολυτέλειας >>.

       Καθημερινά , παράπονα έφταναν στην Εταιρία για την καθυστέρηση των αποζημιώσεων από τις απαλλοτριώσεις των οικοπέδων από όπου πέρασε η γραμμή, άλλα για την προτίμησή της στους ξένους εργάτες από τους ντόπιους, αφού δεν φημίζονταν για το ήθος τους , ακόμα και για κακοτεχνίες του δικτύου που θα το έκαναν επικίνδυνο. Ταυτόχρονα και δολιοφθορές σημειώθηκαν. Η επιθεώρηση των έργων, στην οποία αναγκάστηκε να καταφύγει η Διοίκηση, από εμπειρογνώμονες του κράτους κατέληξε σε πολύ θετικά συμπεράσματα τα οποία δημοσιεύτηκαν, και συνετέλεσαν στην άρση της δυσπιστίας του κόσμου για τον Σιδηρόδρομο. Έτσι το μεσημέρι της 21ης Απριλίου του 1884 κατέπλευσε στον Βόλο με τη θαλαμηγό << Αμφιτρίτη >> ο βασιλιάς Γεώργιος ο Α΄ με την οικογένειά του . Τη βασιλική θαλαμηγό συνόδευσαν το καταδρομικό << Ψαρά >>, και ρωσικά και γαλλικά πολεμικά πλοία. Η πόλη είχε καθαριστεί, στολιστεί και το βράδυ φωταγωγήθηκε σαν σε εθνική γιορτή, όπως και τα καράβια στο λιμάνι.

      Την επομένη μέρα κατέφτασε με το ατμόπλοιο << Θεσσαλία >> ο Θεόδωρος Μαυρογορδάτος με τους πολυπληθείς καλεσμένους του, κυρίως τραπεζίτες, δημοσιογράφους Έλληνες και ξένους , εκπροσώπους πρεσβειών, και επίλεκτα μέλη της Αθηναϊκής κοινωνίας . Η τελετή των εγκαινίων άρχισε με κρότους των πυροβόλων των πλοίων και πυροβολικού της ξηράς, ενώ όλοι οι επίσημοι με επικεφαλής τον βασιλιά κατευθύνθηκαν στο Δημαρχείο. Στον προαύλιο χώρο, ανάμεσα στο κτήριο του Σιδηροδρομικού σταθμού και στο μνημείο με το άγαλμα της Αθηνάς , είχε στηθεί εξέδρα όπου έγινε αγιασμός από τον Μητροπολίτη Δημητριάδος. Ακολούθησαν τα αποκαλυπτήρια του αγάλματος από τον βασιλιά και παρασημοφόρηση του Θεόδωρου Μαυρογορδάτου και των αρχιμηχανικών του. Όλοι οι προσκεκλημένοι επιβιβάστηκαν σε συρμό με δέκα βαγόνια και προορισμό τη Λάρισα , ενώ ο κόσμος που παρευρίσκονταν ζητωκραύγαζε με μεγάλον ενθουσιασμό .

 

Το άγαλμα  της Αθηνάς  του  μνημείου  του  σταθμού  στον  Βόλο

Ο  λογότυπος της Εταιρίας  και  η  επιγραφή  του  μνημείου

        Το τρένο διήνυσε την απόσταση των 60 χιλιομέτρων σε δύο ώρες και είκοσι λεπτά, αφού έκανε ολιγόλεπτες στάσεις στους ενδιάμεσους σταθμούς , όπου πολιτικές και θρησκευτικές αρχές και πλήθη κόσμου το υποδέχτηκαν με τον ίδιο ενθουσιώδη τρόπο. Στη Λάρισα είχε παραταχθεί μέρος της ανακτορικής φρουράς και η άφιξη της αμαξοστοιχίας χαιρετίστηκε με κανονιοβολισμούς, ενώ η στρατιωτική μπάντα έπαιξε τον εθνικό ύμνο. Ακολούθησε παράθεση γεύματος στους επισήμους από τις αρχές της πόλης. Η επισημότητα που δόθηκε στην τελετή των εγκαινίων, που κόστισαν ακριβά, φανερώνει τη σημασία που έδωσαν Παλάτι και Κυβέρνηση  στο έργο , παρά τις αντιρρήσεις των αντιπάλων τους.

     Από την επομένη των εγκαινίων η διαδρομή Βόλου - Λάρισας άρχισε να λειτουργεί κανονικά με την πραγματοποίηση δύο δρομολογίων την ημέρα προς κάθε κατεύθυνση. Παράλληλα συνεχίστηκαν τα έργα στο δεύτερο σκέλος της γραμμής από το Βελεστίνο προς την Καλαμπάκα , που παρ΄ όλες τις δυσκολίες και τις αντιδράσεις προχωρούσε ικανοποιητικά ώστε να παραδοθεί σε πλήρη χρήση την 16η Ιουνίου του 1886.

Η   λειτουργία   του   δικτύου   των  Θεσσαλικών   σιδηροδρόμων

 

Κλάδοι

 

Τμήμα  διαδρομής

 

Έναρξη  λειτουργίας

 

     Α

Βόλος - Βελεστίνο

23 – 4 - 1884

Βελεστίνο - Λάρισα

23 – 4 – 1884

 

    Β

Βελεστίνο- Φάρσαλα

13 – 11- 1884

Φάρσαλα -  Σοφάδες

30 -  6 -  1885

Σοφάδες – Καρδίτσα

 3  - 10 - 1885

Καρδίτσα - Στεφανοσαίοι

 9  -  3  - 1886

Σταφανοσαίοι - Καλαμπάκα

16  - 6  - 1886

 

 

 

 

 

 

 

 

 

ip based webcounter

free web counter

Copyright ©

7ο Γυμνάσιο Λάρισας

2003-2014