Η  ΚΑΡΛΑ  ΠΟΥ   ΧΑΘΗΚΕ!

               ΘΑ  ΞΑΝΑΖΗΣΕΙ;

 ΟΙ ΛΙΜΝΕΣ ΠΟΥ ΧΑΘΗΚΑΝ

     Η Ελλάδα τα τελευταία 100 χρόνια έχει χάσει πάνω από 65% των υγροτόπων της. Οι αιτίες για την αποξήρανση των λιμνών, των ελών και των λιμνοθαλασσών ήταν το με-γάλο πρόβλημα της ελονοσίας και οι μεγάλες ανάγκες για καλλιεργήσιμη γη.
    Στη Βοιωτία βρισκόταν η
Κωπαΐδα, μια μεγάλη λίμνη που αποξηράνθηκε το 1889. Η λίμνη σχηματίσθηκε από τα νερά του Κηφισού και είχε μήκος 24 χλμ. και πλάτος 13 χλμ. Λεγόταν Κωπαΐδα από την πόλη Κώπαι, που βρι-σκόταν στις όχθες της. Την Κωπαΐδα προσπάθησαν να την αποξηράνουν πρώτοι οι Μινύες με έργα όπως δείχνουν τα λείψανα των αποξηραντικών έργων τα οποία βρέθηκαν με τις ανασκαφές και που προκαλούν το θαυμασμό μας. Μετά την αποξήρανση αποδόθηκαν για καλλιέργεια 250.000 στρέμματα γης.
Στα δυτικά παράλια της Αιτωλοακαρνανίας υπήρχαν πολλά έλη με αποτέλεσμα οι κάτοικοι της περιοχής να πλήττονται από την ελονοσία. ΄Ετσι αμέσως μετά τον πόλεμο αρχίζει η αποξήρανση της λίμνης Μελίτη στην περιοχή του Λεσινίου.
     
Η Αμβρακία, είναι μια λίμνη που βρίσκεται στην Αιτωλοακαρνανία στα νότια της Αμφιλοχίας, με επιφάνεια 12 τετραγωνικών χιλιομέτρων. Το βόρειο τμήμα της έχει αποδοθεί για την καλλιέργεια καπνού. Το χειμώνα όμως με τις βροχές τα χωράφια πλημμυρίζουν και η Αμβακία φιλοξενεί αρκετά είδη πουλιών.
      Στην Εύβοια, η λίμνη
Δύστος αποτελούσε τη μόνη υδάτινη επιφάνεια του νησιού. Ήταν σημαντικός βιότοπος γιατί σταματούσαν πολλά είδη πουλιών για να ξεκουραστούν κατά το μακρύ ταξίδι της μετανάστευσής τους. Δυστυχώς η λίμνη έχει μειωθεί γιατί την από-ξηραίνουν και τη θέση της παίρνουν τα χωράφια.

Η λίμνη Ξυνιάδα βρισκόταν μεταξύ της Λαμίας και του Δομοκού και είχε έκταση 31.600 στρέμματα σε σχήμα αχλαδιού, με βάθος 4 μέτρα. Στην περιοχή το καλοκαίρι φώλιαζαν πελαργοί και πολλά σπάνια είδη πουλιών και το χειμώνα έβρισκαν καταφύγιο αγριόχηνες, αγριόπαπιες, καλημάνες, νερόκοτες και φαλαρίδες. Το 1924 αποξήραναν τη λίμνη και τη μοίρασαν στους αγρότες.

     Στην Ήπειρο, η Αχερουσία λίμνη βρισκόταν μεταξύ των χωριών Σπλάντζα και Μεσοποτάμου διερέετο από τον ποταμό Αχέροντα και έφτανε μέχρι τη θάλασσα. Κατά την αρχαιότητα απετελείτο από έλη με πολλά καλάμια και πουλιά και ανέδιδε αναθυμιάσεις, οπότε πίστευαν ότι ήταν  η είσοδος του Άδη. Η λίμνη αποξηράνθηκε το 1950.

Την ίδια τύχη είχαν και οι λίμνες Λαγκάστα και Λάψιστα που βρίσκονταν στο νομό Ιωαννίνων και στο νομό Πρεβέζης οι δύο μικρές λίμνες, η Μαύρη, στα δυτικά της Φιλιππιάδας και η Ζηρός στα βορειοανατολικά που επίσης αποξηράνθηκαν

Στην Πελοπόννησο αποξηράνθηκε η λίμνη Φενεός ή Φονιά, σε υψόμετρο 709 μέτρων και την τροφοδοτούσε με τα νερά του ο ποταμός Αροάνιος. Είχε μήκος 4 χλμ.  και πλάτος ανάλογα με την εποχή.

Στη Θεσσαλία βρισκόταν η λίμνη Βοιβηίς – Κάρλα, στους νομούς Μαγνησίας και Λάρισας, που ήταν από τις μεγαλύτερες της χώρας με έκταση 100 τ. χλμ. Η Κάρλα κομμάτι της άλλοτε μεγαλύτερης λίμνης που καταλάμβανε ολόκληρη τη θεσσαλική πεδιάδα και τα νερά της διοχετεύθηκαν στη θάλασσα, με τη διάνοιξη της κοιλάδας των Τεμπών. Με σήραγγα μήκους 15 χλμ. τα νερά της διοχετεύθηκαν στον Παγασητικό κόλπο. Ήταν η πιο σημαντική λίμνη της Ελλάδας από ορνιθολογικής πλευράς. Τον τελευταίο χειμώνα του 1964 που ολοκληρώθηκε η αποξήρανση υπήρχαν στην περιοχή πάνω από 430.000 υδρόβια πουλιά και ξεχειμώνιαζαν μεγάλος αριθμός από πάπιες και αγριόχηνες.

       Στη Μακεδονία, στο νομό Πέλλης υπήρχε η λίμνη των Γιαννιτσών, ο βάλτος, όπως τον ονομάζει η Πηνελόπη Δέλτα στο βιβλίο της «Τα μυστικά του βάλτου». Η αποξήρανση της λίμνης άρχισε το 1937 με μια διώρυγα 32 χλμ.

Στο νομό Κιλκίς οι δύο αβαθείς και τελματώδεις λίμνες Αρτζάν και Αιματόβου, που βρίσκονται ανατολικά του Αξιού, έχουν αποξηρανθεί και αυτές και έγιναν καλλιεργήσιμες εκτάσεις.

Στο νομό Καβάλας, μεταξύ του Παγγαίου και Ορέων λεκάνη, σχηματίζεται η λεκάνη των Φιλίππων, γνωστή με το όνομα «Τενάγη των Φιλίππων» γιατί λόγω της κλειστής μορφής της, η λεκάνη αποτελούσε μεγάλο τέλμα και με μια διώρυγα μήκους 26χλμ. τα νερά έπεσαν στον ποταμό Αγγίτη.

       Τα εδάφη που προέκυψαν από τις αποξηράνσεις των υγροτόπων τις περισσότερες φορές είναι ακατάλληλα ύστερα από λίγο καιρό για καλλιέργεια και γίνονται επανειλημμένοι εμπλουτισμοί με λιπάσματα για τη βελτίωσή τους. Άρα αποβαίνει οικονομικά ασύμφορη η αποξήρανση για καλλιέργεια και επιπλέον ρυπαίνει τους παρακείμενους βιότοπους. Μπορεί επομένως  να προσφέρουν στη γεωργία οι αποξηράνσεις των υγροτόπων αλλά συχνότατα επιφέρουν βαρύ οικολογικό πλήγμα.

ΛΙΜΝΗ ΚΑΡΛΑ

Είμαι η Κάρλα η γνωστή αλλιώς και Βοιβηίδα

Μα κάποια μοίρα μ’ έταξε να ’μαι χωρίς πατρίδα.

Ανθρώπινη παρέμβαση με έδιωξε από την κοιτίδα

όπου η φύση μ’ έβαλε με περισσή φροντίδα.

 


 

ΑΡΧΑΙΕΣ ΠΗΓΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΘΕΣΣΑΛΙΑ ΚΑΙ ΤΗ  ΒΟΙΒΗΙΔΑ - ΚΑΡΛΑ

Όμηρος, Ιλιάς, 8ος αι. π. Χ.

Εκείνοι που κατοικούσαν στις Φερές, δίπλα στη Βοιβηίδα λίμνη, στη Βοίβη και στις Γλαφυρές και στην καλοκτισμένη Ιωλκό, εκστράτευσαν με ένδεκα πλοία με αρχηγό τον αγαπητό γιο του ΄Αδμητου τον Εύμηλο, αυτόν που γέννησε από τον ΄Αδμητον η ξεχωριστή από τις γυναίκες η Άλκηστις, η άριστη από τις θυγατέρες του Πελίου. 

Ησίοδος, 7ος αι. π. χ.

      Ή εκείνη η Κορωνίς που το βουνό τα Δίδυμα τα ιερά κατοικούσε, μέσα στον κάμπο, το Δώτιο, αντίκρυ στην ΄Αμυρο με τα πολλά αμπέλια κι έπλυνε τα πόδια της στη Βοιβηίδα λίμνη η παρθένα η αδάμαστη.

Ηρόδοτος, 5ος αι. π.Χ.

Υπάρχει η παράδοση πως τον παλιό καιρό η Θεσσαλία ήταν λίμνη, κλεισμένη από παντού από ψηλά βουνά, γιατί ανατολικά την αποκλείουν το Πήλιο και η ΄Οσσα, των οποίων οι πλαγιές είναι ενωμένες, βόρεια την αποκλείει ο Όλυμπος, δυτικά η Πίνδος και νότια η Όθρυς. Στη μέση των βουνών αυτών είναι η Θεσσαλία μια βαθιά κοιλάδα.

Από τα πολλά ποτάμια που πέφτουν σ’ αυτή πέντε είναι τα σημαντικότερα: ο Πηνειός, ο Απιδανός, ο Ονόχωνος, ο Ενιπεύς και ο Πάμισος, που κατεβαίνουν στην πεδιάδα από τα βουνά που περικλείουν τη Θεσσαλία χωρίς να χάνουν ως εκεί τα ονόματά τους και τέλος ενώνουν τα νερά τους και χύνονται στη θάλασσα μέσα από μια κοιλάδα, που κι αυτή είναι στενή.

   Όταν ενωθούν, τότε υπερισχύει το όνομα του Πηνειού και οι άλλοι χάνουν τα ονόματά τους. Λένε επιπλέον ότι τον παλιό καιρό, όταν δεν υπήρχε ακόμη η κοιλάδα αυτή και η διέξοδος των νερών, αυτά τα ποτάμια και ακόμη και η λίμνη Βοιβηίς δεν είχαν, βέβαια τα σημερινά ονόματα, αλλά κυλούσαν όπως και σήμερα και, καθώς κυλούσαν, έκαναν όλη τη Θεσσαλία πέλαγος.

  Οι Θεσσαλοί λένε ότι ο Ποσειδώνας έκανε την κοιλάδα δια μέσου της οποίας ρέει ο Πηνειός, και ο λόγος αυτός μου φαίνεται ορθός, γιατί όποιος πιστεύει ότι ο Ποσειδώνας σείει τη γη και όσα σχίσματα γης προέρχονται από σεισμό είναι έργα αυτού του θεού, εάν δει και τούτο, θα πει ότι το έκανε ο Ποσειδώνας. Πράγματι ο διαχωρισμός αυτός των βουνών, όπως μου φάνηκε είναι έργο σεισμού.

        Ευριπίδης, 5ος αι. π. Χ.

   ΄Ετσι εσύ, ώ Άδμητε, κατοικείς με τα πολυάριθμα κοπάδια σου κοντά στη Βοιβηίδα λίμνη που κυλάει όμορφα τα νερά της.

          Πίνδαρος, 5ος –4ος αι. π. Χ.

     Στις χαράδρες της Λακέρειας κοντά στη Βοιβηίδα κατοικούσε μια κόρη

 

Στράβων, 65 π.Χ.-19 μ.Χ.

Στα παλιά χρόνια όπως λέει ο λόγος ,ήταν λίμνη εδώ(σ’ ολόκληρη τη Θεσσαλία),  τριγυρισμένη από παντού από βουνά . Από σεισμούς προκλήθηκε ρήγμα στα σημερινά Τέμπη και χωρίστηκε η ΄Οσσα από τον ΄Ολυμπο, οπότε βρήκε διέξοδο προς τη θάλασσα ο Πηνειός και η περιοχή αποστραγγίστηκε. Ωστόσο απομένει η μεγάλη λίμνη Νεσσωνίς και η Βοιβηίς μικρότερη και πλησιέστερα στα παράλια.        

    «….η δε Βοιβηίς λίμνη πλησιάζει μεν ταις Φεραίς συνάπτει δε και τοις απολήγουσι του Πηλίου πέρασι και της Μαγνησίας..»

           Οβίδιος,1ος αι. μ. χ.

 …και οι γεμάτες σχίνα ακτές της Βοιβηίδας

         Αργύρης Φιλιππίδης, 1815

    …Η λίμνη αύτη γυρίζει ένα γύρο ώρες εννέα. Είναι ωσάν ένα μικρό πέλαγος. Έχει μέσα καλάμια πολλά, αν δεν ήταν αυτά δεν ημπορούσαν να την δουλέψουν εις καιρόν χειμώνος, επειδή και σηκώνονται κύματα μεγάλα και τα και τα καΐκια οπού την δουλεύουν είναι όλα μονόξυλα και τα καλάμια κάμουν πολλά λιμάνια. Έχει δε ψάρια πλήθος τεσσάρων και πέντε ειδών. Έχει ένα είδος που το λεν ασπροπλατίτσα άλλο δε καραπλατίτσα, γλυκά και νόστιμα. Έχει γλίνους. Το πλήθος οπού εβγαίνει ακατάπαυστα είναι μποτζακάρια. Αυτά από πενήντα δράμια γίνονται τέσσαρες πέντε οκάδες. Αυτά κάνουν την ευτυχίαν της λίμνης. Εβγαίνουν μερικές φορές και χέλια πολλά ολίγα νοστιμότατα και γλυκά. Εδώ το χειμώνα έρχονται πλήθος πάπιες και χήνες από το μέρος το απάνω και κουκούδες. Τόσες έρχονται, οπού όλη η επιφάνεια της λίμνης γεμίζει, οπού μίαν βοήν και έναν κρότον κάθε μέρα ακούεις.    

      Έρχονται και άλλα πουλιά και αυτά είναι ωσάν πάπιες και τα λέγουν θαλασσοπούλια, αυτά βουτούν και κυνηγούν το μικρό ψάρι και από τον φόβον του εμβαίνει μερικές φορές εις τα καλάμια και το βγάνουν με την πόχα.

      Αυτή η λίμνη έχει σκάλες τρεις όπου κάθονται οι άνθρωποι του βοϊβόντα και παίρνουν το ανάλογο. Δεν έχουν άδεια οι ψαράδες να πάνε εις άλλον τόπον να πωλήσουν ψάρια. Πρώτη σκάλα είναι η Αϊράνη. Εις αυτήν έρχονται τα χωριά του βόλου, Ζαγοράς, Βελεστίνου και Αλμυρού. Η δεύτερη είναι η Πέτρα, σ’ αυτήν έρχονται από τον Τύρναβο, Λάρισα, Καρδίτσα, Φάρσαλα και Τρίκαλα και από όλον τον κάμπο Τρικάλων και Λάρισας. Η τρίτη είναι εις το Φούρνο, όταν ελθή πολύ νερό,    την κάμνουν εις Λουφακλάρ. Εδώ έρχονται από τα χωριά της Αγιάς, Κισσάβου και Ολύμπου. Έχουν και οι τρεις από ένα χάνι όπου κονεύουν οι ψωνισταί των ψαριών …

       Λεονάρδος από τα Αμπελάκια

       στη «χωρογραφία της Θεσσαλίας»

    Η λίμνη εκτεινόμενη μεταξύ βορρά και μεσημβρίας εν τη Μαγνησία είναι μακροειδής, πολλά ιχθυοφόρος και επικερδής. Εις το αντίθετον μέρος της λίμνης φαίνεται εν λαμπροπράσινον της όχθης περιθόριον, το οποίον προσκαλεί τον περιηγητήν να κάθηται και να αναπαύηται…

 

 ΜΥΘΟΛΟΓΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΧΗ ΤΗΣ ΚΑΡΛΑΣ

     

        Στο Βόρειο τμήμα της Βοιβηίδας κατοικούσαν σύμφωνα με τη μυθολογία οι Κένταυροι και οι Λαπίθες που μας είναι γνωστοί από τη σύγκρουση μεταξύ τους , την  Κενταυρομαχία.

Στην περιοχή ο Ηρακλής έρχεται για να κάνει αποξηραντικά έργα ανοίγοντας ένα κανάλι προς τα Τέμπη.

Από την περιοχή θα ξεκινήσει για την Κολχίδα η Αργώ των Αργοναυτών.

Ο Εύμηλος, γιος του ΄Αδμητου, βασιλιά των Φερών, με 11 πλοία από τις πόλεις Φερές, Βοίβη , Γλαφυρές  και Ιωλ-κό θα ξεκινήσει για τον Τρωϊκό πόλεμο. Στην Τροία πολέμησε και ο Πρόθοος με 40 πλοία , βασιλιάς του Πηνειού και του Πηλίου, της Βόρειας και Ανατολικής Κάρλας και ο Φιλοκτήτης , βασιλιάς της Μελίβοιας, ξακουστός για την ευστοχία του στο τόξο.

          Ο  θεός Απόλλων περνάει 9 χρόνια στην περιοχή βόσκοντας τα κοπάδια του ΄Αδμητου, τιμωρημένος από τους θεούς, και εδώ συνάντησε τη Δάφνη που  κυνηγώντας την για να ξεφύγει παρακάλεσε το Δία και τη μεταμόρφωσε στο δένδρο δάφνη.

Εδώ ο Απόλλων είδε τη βασιλοπούλα Κορωνίδα, κόρη του βασιλιά Φλεγύα, της παραλίμνιας πόλης Λακέρειας και από το σμίξιμό τους γεννήθηκε ο Ασκληπιός.

Στην περιοχή της Κάρλας ήρθε και ο Θησέας , φίλος του βασιλιά των Λαπιθών Πειρίθου και τέλος περνούσαν  οι Αμαζόνες καθώς κατέβαιναν για να χτυπήσουν το βασίλειο των Αθηνών καθώς ο Πλούταρχος αναφέρει ότι δυτικά της λίμνης στο όρος Κυνός Κεφαλαί, έδειχναν τάφους των Αμαζόνων.

 

 ΟΝΟΜΑΣΙΕΣ ΤΗΣ ΛΙΜΝΗΣ ΚΑΡΛΑΣ

  Η ονομασία της Κάρλας χάνεται μέσα στους αιώνες. Κατά καιρούς η ονομασία άλλαζε είτε από τις πόλεις που βρίσκονταν κοντά είτε από τους λαούς που πέρασαν από τη Θεσσαλία.

     Την πρώτη ονομασία της «Βοιβηίς» η λίμνη την πήρε από την πόλη Βοίβη, αρχαία πόλη της Θεσσαλίας που ήταν κοντά στα Κανάλια ή από τη Βοιβηίδα ,νύμφη της μυθολογίας ή από το Βοίβο, γιο του Γλαφύρου. Είναι πιθανό το Βοιβηίς να προέρχεται από το Φοιβηίς κι αυτό από το Φοίβη γιατί στη Θεσσαλία  αντικαθιστούσαν το Φ με το Β. Άλλες ονομασίες εκείνη την εποχή ήταν Βοιβιάς, Βοιβία, ΄Οσσαια και Ξυνιάς.

Ο Άγγλος περιηγητής William Leake που πέρασε από την περιοχή το 1809 αναφέρει ότι το όνομα Κάρλα το πήρε η λίμνη από ένα ομώνυμο χωριό που βρισκόταν ένα μίλι νοτιοδυτικά από το χωριό Κανάλια. Στα «Οδοιπορικά Ηπείρου και Θεσσαλίας» του Υπουργείου Στρατιωτικών το 1880 η λίμνη αναφέρεται με το όνομα Κάρλα Γκιόλ. Ακόμα  αναφέρεται και με το αρσενικό όνομα Κάρλος στο Μηνιαίο Οκτωβρίου της εκκλησίας της Υπαπαντής στο Βένετο. Στην ύστερη Βυζαντινή εποχή ήταν γνωστή με ως Κερτινίτης λίμνη, σε ανάμνηση του αρχαίου Κερκίνιου, που η θέση του πιθανολογείται στο σημερινό Καστρί. Επίσης αναφέρεται και με το όνομα Βάλτος.

΄Ετσι βλέπουμε ότι η γνωστή μας Κάρλα έχει πολλές προσωνυμίες που πολλοί από εμάς δεν τις ξέρουμε καθόλου.

 

Η  ΒΟΙΒΗΙΣ - ΚΑΡΛΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΑ ΩΣ ΤΗΝ ΑΠΟΞΗΡΑΝΣΗ ΤΗΣ

Η  λίμνη Βοιβηίς καταλάμβανε το νοτιοανατολικό τμήμα της ανατολικής λεκάνης της Θεσσαλικής πεδιάδας και αμέσως βορειότερα υπήρχε η Νεσσωνίδα. Οι σχετικές έρευνες έδειξαν να επιβε-βαιώνεται η ύπαρξη μιας εκτεταμένης λεκάνης η οποία καλύπτεται από τα νερά της Κάρλας όπως την αναφέρουν οι σύγχρονοι και τη συναντούμε στα αρχαία κείμενα με το όνομα Βοιβηίς. Η λίμνη αυτή κάλυπτε τη μεγαλύτερη έκταση της λεκάνης της Θεσσαλικής πεδιάδας από την εποχή των γεωλογικών ανακατατάξεων και σε όλη τη διάρκεια των αρχαίων χρόνων μέχρι που αποξηράνθηκε.

Είναι βέβαιο ότι το θεσσαλικό περιβάλλον της Νεολιθικής εποχής ήταν περισσότερο υγρό και πλούσιο σε πηγές νερού απ’ ότι το 19ο αι. μολονότι τα έλη μπορεί να ήταν λιγότερα. Η στάθμη των λιμνών στο Θεσσαλικό κάμπο ήταν ψηλότερη και η λίμνη ήταν πιο εκτεταμένη. Η λίμνη Βοιβηίδα διατηρήθηκε χωρίς αλλαγές μέχρι τους ιστορικούς χρόνους. Το σύνολο της ανατολικής Θεσσαλικής  πεδιάδας γνώρισε ανθρώπινη εγκατάσταση η οποία ανάγεται στη Νεολιθική εποχή και της οποίας η κατανομή αποδεικνύεται από τις αρχαιολογικές παρατηρήσεις και τις γραπτές μαρτυρίες.

      H έκταση που καταλάμβανε η λίμνη δεν ήταν σταθερή αλλά μεταβαλλόταν ανάλογα με τις εισροές και εκροές νερού. Οι εισροές του νερού προέρχονταν κυρίως από τις βροχοπτώσεις και τις πλημμύρες του Πηνειού και από τις πηγές του Βελεστίνου και το Ασμάκι, από το λιώσιμο των χιονιών κι οι εκροές οφείλονταν στην εξάτμιση του νερού και στις απώλειες από τον πυθμένα και τις παρυφές της.

Η προϊστορική λίμνη κατέκλυζε μια περιοχή που εκτεινόταν από το νοτιοανατολικό άκρο της πεδιάδας και τελείωνε προς τα βορειοδυτικά μέχρι την ΄Οσσα και τις δυτικές πλαγιές του Πηλίου και κατέληγε στον Πηνειό. Μέσα στη λίμνη υπήρχαν από εκείνη την εποχή και τρία νησάκια , η Πέτρα, η Χατζημισιώτικη μαγούλα και το Σιφριτζάλι. Στην Πέτρα υπήρχε και περιτείχιση πόλη με Κυκλώπεια τείχη. Η ψηλότερη στάθμη της λίμνης που αντιστοιχεί και στη μεγαλύτερη έκτασή της πρέπει να ήταν περίπου  64 μέτρα πάνω από την επιφάνεια της θάλασσας ενώ πριν την αποξήρανση ήταν 44 μέτρα. Μετά τη μέση Νεολιθική εποχή η στάθμη της λίμνης υπολογίζεται πάνω από τα 50 μέτρα, στις αρχές της εποχής του Χαλκού κάτω από τα 50 μέτρα και νέα άνοδος της στάθμης στα 64 μέτρα κατά τα τέλη της Μυκηναϊκής εποχής.

                                                                 

Οι αλλαγές που παρατηρούνται στη γεωμορφολογία της περιοχής δεν είναι έντονες , οφείλονταν μόνο στις διακυμάνσεις της στάθμης της λίμνης και στη συσσώρευση των προσχώσεων στην πεδιάδα.

Η αρχαία παράδοση σύμφωνα με την οποία η Θεσσαλία απαλλάχτηκε από τα νερά και έγινε πεδιάδα είναι γνωστή από τον Ησίοδο και τον Ηρόδοτο. Η μυθική παράδοση επιμένει στη διάνοιξη των Τεμπών και στην κατάκτηση εύφορων εδαφών που αποκαλύφθηκαν μετά την απόσυρση των νερών. Η ύπαρξη της Βοιβηίδας επιβεβαιώνεται από τον Όμηρο, τον Ησίοδο και τον Ηρόδοτο. Η Βοιβηίδα του Ομηρικού κειμένου τοποθετείται στα νότια της Θεσσαλικής πεδιάδας. Ο Ηρόδοτος μιλάει για το τρεχούμενο νερό της Βοιβηίδας σα να πρόκειται για ποτάμι. Ο Ησίοδος συσχετίζει τη Βοιβηίδα με τον ΄Αμυρο τοποθετώντας την στη βόρεια περιοχή της πεδιάδας.

Το Ασμάκι του 19ου αι. διοχέτευε στην Κάρλα  ένα μέρος των πλημμυρισμένων νερών του Πηνειού δηλαδή το πλεόνασμα της Νεσσωνίδας. Φαίνεται ότι, όταν η Κάρλα πλημμύριζε και ανέβαινε η στάθμη της ενώ η στάθμη του Πηνειού παρέμενε χαμηλή, το πλημμυρισμένο από τα νερά της λίμνης Ασμάκι μετέφερε το νερό στον Πηνειό.

Το χειμώνα του 1920 - 21 εξαιτίας των μεγάλων πλημμύρων του Πηνειού η λίμνη κατέλαβε τη μεγαλύτερη έκταση στον αιώνα μας , περίπου 180.000 στρέμματα με στάθμη 50 μέτρα πάνω από τη θάλασσα. Το χειμώνα του 1930-31 η στάθμη ήταν 49.25 μέτρα και η έκταση 145.000 στρέμματα. Ο όγκος της λίμνης αυξάνεται το 1935, όταν ο Πηνειός παρουσιάζει τη μεγαλύτερή του πλημμύρα. Η κατασκευή αντιπλημμυρικών αναχωμάτων στο δεξιό ανάχωμα του Πηνειού βόρεια της Λάρισας από το 1936-1940 περιόρισε την υπερχείλισή του με το Ασμάκι και κατά συνέπεια την επιφάνεια της λίμνης .  Μεταξύ των ετών 1949-1961 το μέγιστο υψόμετρο της λί-μνης έφτασε τα 47.65 μέτρα με έκταση 115.000 στρέμματα ενώ το ελάχιστο υψόμετρο κατέβηκε στα 44.71 μέτρα με έκταση 40.000 στρέμματα.

΄Ετσι μειώθηκε η ποσότητα των γλυκών νερών που έφτανε στην Κάρλα, αυξήθηκε η αλατότητα της λίμνης ,άρχισε να μειώνεται η πλούσια ιχθυοπανίδα της.  Το μέγιστο βάθος της από 5.5 μέτρα που ήταν πριν το 1940 μειώθηκε στα 2 μέτρα το 1950-51, αν και πλημμύρισε η περιοχή το 1954-55. Οι διακυμάνσεις της στάθμης, οι πλημμύρες της περιοχής, η δημιουργία περισσότερων γεωργικών εκτάσεων και η μείωση των αλιευμάτων συνετέλεσαν στην ολική αποξήρανση της λίμνης το 1962 παρά τις σχετικές μελέτες που δεν προέβλεπαν κάτι τέτοιο.   

ΤΑ ΧΩΡΙΑ ΤΗΣ ΚΑΡΛΑΣ

Όλη η Θεσσαλία επηρεαζόταν από την Κάρλα , τον σπάνιο αυτόν υγρότοπο, αλλά περισσότερο τα παρακάρλια χωριά ήταν εκείνα που δέχονταν τις ωφέλειες της αλλά και τα προβλήματα που προέρχονταν από τη λίμνη.

Τα χωριά που ήταν κοντά στη λίμνη και επηρεάζονταν άμεσα από αυτήν ήταν : Κανάλια, Καλαμάκι, Αμυγδαλή, Καστρί, Πλασσιά, Νάματα, Αρμένιο, Νίκη, Αχίλλειο, Νάματα, Στεφανοβίκειο, Ριζόμυλος .Υπήρχαν όμως και χωριά που επηρεάζονταν έμμεσα, είτε γιατί κάποιοι κάτοικοι ασχολούνταν με το ψάρεμα είτε γιατί επηρεάζονταν από τις πλημμύρες, όταν ανέβαινε η στάθμη της λίμνης όπως Κεραμίδι, Γλαύκη, Μελία, Σωτήριο, ΄Ελαφος, Πλατύκαμπος .

 

 Η ΠΑΝΙΔΑ ΤΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ ΤΗΣ ΚΑΡΛΑΣ

      Η Κάρλα ήταν ένας από τους σπουδαιότερους υγρότοπους στην Ελλάδα και στα Βαλκάνια και μάλιστα καθόλες τις εποχές του έτους.

      Η ορνιθοπανίδα της περιοχής της λίμνης Κάρλας υπολογίζεται σε 1.0000.000 πουλιά που διαβιούσαν στην περιοχή, ο μεγαλύτερος αριθμός υδρόβιων πουλιών σε Ελληνικό υγρότοπο. Λίγο μετά την αποξήρανση ο αριθμός των πουλιών εκτιμήθηκε σε 450.000 ενώ μετά την αποξήρανση είχε  μειωθεί σημαντικά μέχρι μηδενισμού γιατί καταστράφηκε ο υγρότοπος. Τα 143 είδη πουλιών από τα οποία τα 55 είδη είναι υπό προστασία σήμερα, είναι εντυπωσιακός αριθμός .

      Χιλιάδες πουλιά φώλιαζαν και ξεχειμώνιαζαν στη λίμνη φτιάχνοντας τις φωλιές τους γύρω από τη λίμνη όπου υπήρχαν πολλά καλάμια και άλλα χόρτα που προστάτευαν τις φωλιές τους.

      Πολλά επίσης μεταναστευτικά πουλιά μικρά και μεγάλα σταματούσαν για να ξεκουραστούν κατά το μακρύ ταξίδι τους καθότι η Κάρλα ήταν κάτω από την κύρια οδό πτήσεων των αποδημητικών πουλιών κατά μήκος της ανατολικής ακτής της ηπειρωτικής Ελλάδας αλλά ήταν και ο μοναδικός υγρότοπος της κεντρικής Ελλάδας. Ήταν τόσος μεγάλος ο αριθμός των πουλιών που  προξενούσαν πολλές φορές ζημιές στα σπαρτά της περιοχής και οι κάτοικοι πλήρωναν κόσμο που με όπλα, όπως λένε, φυλάγανε τα σπαρτά τους από τα χιλιάδες χηνάρια. 

      Τα κυριότερα είδη πολιών πριν την αποξήρανση της λίμνης ήταν:  βαλτόπαπια, νερόκοτα, αργυροπελεκάνος,  ασημόγλαρος, άσπρος γλάρος, ροδοπελεκάνος, αγριόκυκνος, πρασινοκέφαλη, πρασινοσκούφης, σκουφοβουτήχτρα, βουτηχτάρι, σταχτόχηνα, χηνάρι, καπακλής, κοκκινοσκούφης, φαλαρίδα, μαυρόκοτα, μπάλιζα, πελαργοί, γκαραβέλια, ψαρόνια, γερανοί κ.α.

      

      Πού πήγαν όλα αυτά τα πουλιά ; Διασκορπίσθηκαν στους άλλους υγρότοπους της Ελλάδας ή έφυγαν από τη χώρα μας για  πάντα; Θα μπορούσε άραγε η αποκατάσταση της λίμνης  Κάρλας να αυξήσει τους πληθυσμούς υδρόβιων πουλιών στην Ελλάδα;  Οι ταμιευτήρες που κατασκευάστηκαν τα τελευταία χρόνια στο Καλαμάκι και τα Κανάλια έδειξαν ότι η ορνιθοπανίδα επιστρέφει στην περιοχή.

           Η Κάρλα είχε και πολλά είδη ψαριών που ακόμα και σήμερα στη Θεσσαλία μιλάνε για τα εύγευστα ψάρια της τα περίφημα καρλιώτικα ή καρλίσια ψάριαΗ ιχθυοπανίδα της περιοχής περιελάμβανε τα παρακάτω είδη: κυπρίνος (το μεγάλο το έλεγαν σαζάνι και το μικρό μπουτσικάρι), τσιρώνι (πλατίτσα ή ασπρίτσα), κοκκινομάτης (τσερνίτσα ή κοκκινοφτέρα), μπίζι ( σίρκο, ουγλί ή πράσινη σαρδέλα), κέφαλος (σκαρούνι ή μουστακάτο), πεταλούδα, συρτάρι (σύρτης, σύρτι, ασπρόψαρο, μπουρνόψαρο ή γουρουνομάτης), γοβιός (χρύσκος, σέτσκα, περόνι), ταινία (φιδόψαρο ή βίνος) και χέλι. Πολλές επομένως ήταν οι οικογένειες, πάνω από 1.000, που ζούσαν από την αλιεία στη λίμνη.

         Στην περιοχή πρέπει να υπήρχαν και θηλαστικά. Η βίδρα είναι το είδος που υπήρχε στην περιοχή. Τα άλλα είδη θηλαστικών όπως τσακάλι, λύκος, αλεπού και αγριογούρουνο πρέπει να κατέβαιναν το χειμώνα από τα γειτονικά  βουνά όπου ζούσαν.

 

Η ΠΟΛΙΤΕΙΑ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ ΤΗΣ ΚΑΡΛΑΣ

             Η αλιεία και το κυνήγι ήταν πηγή ζωής για τους Έλληνες από την αρχαιότητα μέχρι σήμερα. Έτσι και στην περιοχή της Κάρλας οι κάτοικοι για να ζήσουν ψάρευαν γιατί η Κάρλα είχε πολλά ψάρια  και οι κάτοικοι των χωριών γύρω από αυτήν εκμεταλλεύονται τον πλούτο της, γίνονται ψαράδες και ασχολούνταν με την αλιεία κυρίως οι κάτοικοι των Καναλίων, του ορεινού αυτού χωριού στους πρόποδες του Μαυροβουνίου. Σύμφωνα με τα μητρώα των ψαράδων  για τα έτη 1948-1961 υπήρχαν 597 ψαράδες  από τα χωριά της Μαγνησίας και 107 από τα χωριά της Λάρισας. Συγκεκριμένα από το νομό Μαγνησίας υπήρχαν 323 ψαράδες από τα Κανάλια, 173 από το Κεραμίδι, 96 από το Στεφανοβίκειο και 5 από το Ριζόμυλο. Από το νομό Λάρισας ήταν 4 από τη Γλαύκη, 2 από τη Μελία, 2 Από το Αρμένιο, 5 από τη Νίκη, 2 από τα Νιάματα, 4 από το Καστρί, 9 από το Σωτήριο, 15 από το Καλαμάκι, 7 από την ΄Ελαφο, 15 από τον Πλατύ-καμπο και 46 από την Αμυγδαλή.…………..

        Άλλες πηγές αναφέρουν μεγαλύτερο αριθμό, πάνω από 1.000 άτομα ψάρευαν στη λίμνη, και ήταν 500 από τα Κανάλια, 300 από το Κεραμίδι, 150 από το Στεφανοβίκειο, 100 από την Αμυγδαλή, 50 από το Καλαμάκι  και λίγοι από τα άλλα χωριά.

      Την εποπτεία της Κάρλας από τα μέσα του 13ου αι. και έπειτα την είχαν οι φεουδάρχες και τα μοναστήρια της εποχής. Τον καιρό της τουρκοκρατίας ο σουλτάνος Μουσταφά παραχωρεί με ενοίκιο την Κάρλα στους Καναλιώτες, το οποίο προκαταβάλανε στην αρχή του έτους οι Καναλιώτες. Επομένως την εποπτεία της Κάρλας κατά την τουρκοκρατία έχουν άλλοτε οι Τούρκοι και άλλοτε οι Έλληνες.  Το 1918 ιδρύεται ο 1ος σύνδεσμος αλιέων «Βοίβης» που είχε μόνο διακο-σμητική και όχι οικονομική δραστηριότητα. Από το 1900 η λίμνη ελέγχεται από το δημόσιο. Τώρα πια ψαρεύουν στην Κάρλα και οι κάτοικοι της Κουκουράβας (Αμυγδαλή), του Αληφακλάρ (Καλα-μάκι), του Χατζήμησι (Στεφανοβίκειο) και του Κεραμιδίου. Μέχρι το 1962 που αποξηράνθηκε η Κάρλα υπήρχε στην περιοχή του Καλαμακίου ένας λιμναίος οικισμός, μοναδικός στην Ελλάδα, με 100 και πλέον καλύβες που αποτελούνταν μόνο από άνδρες.                  

...Ομάδες ανδρών 2-5 ατόμων έφευγαν κυρίως από τα χωριά της Μαγνησίας  και πήγαιναν βόρεια προς τα χωριά της Λάρισας, προς το Καλαμάκι.

        Εκεί τα νερά της λίμνης ήταν ρηχά και έφτιαχναν καλύβες από καλάμια πάνω στην επιφάνεια της λίμνης. Η παράδοση περνά από τον πατέρα στο γιο μέχρι την αποξήρανση. Στο κέντρο της καλύβας υπήρχε μία πέτρινη εστία πάνω στην οποία είχαν ένα καζανάκι για να μαγειρεύουν κυρίως ψάρια και πτηνά. Την νύχτα κοιμόνταν όλοι γύρω από τη φωτιά. Στην κορυφή της καλύβας είχαν ένα σταυρό που έδειχνε τη βαθιά πίστη τους. Οι Καναλιώτες έφευγαν το δεκα-πενταύγουστο και γύριζαν πριν το Πάσχα, την Κυριακή των Βαΐων σε ομάδες 2-5 ατόμων .
Γύριζαν στο χωριό σε τακτά διαστήματα για δυο μέρες , και ξαναγύριζαν πίσω για ψάρεμα . Περνούσαν σχεδόν όλο το χρόνο στη λίμνη και ψάρευαν εκτός από τους 2-3 μήνες της Άνοιξης που σταματούσε το ψάρεμα για να μην καταστραφεί ο γόνος των ψαριών. Το διάστημα αυτό το έλεγαν «απεργία».


     Οι τρόποι αλιείας της οργανωμένης αυτής κοινότητας ήταν ανάλογοι με τις ιδιαιτερότητες της λίμνης και την ευρηματικότητα των ψαράδων. Οι  ψαράδες της Κάρλας βρήκαν δικούς τους τρόπους αλιείας, όπως: δίχτυα, τράτες, γρίπο, μακάρα, κατίκια, μανδράκια. Οι περισσότεροι ψάρευαν με δίχτυα ανά δύο σε κάθε καράβι, ο ένας να κωπηλατεί και ο άλλος να ξεγελά τα ψάρια. Τη νύχτα χρησιμοποιούσαν λυχνοστάσι που το έστηναν με ξύλα και σύρματα.  Έφτιαχναν παγίδες ανάλογα με το μέγεθος των ψαριών.

     Οι γυναίκες έπλεκαν το δίχτυ που είχε μήκος 80-100 οργιές, ύψος 1,5 και ανοίγματα 20- 60 χιλιοστά. Το επάνω μέρος το στερέωναν σε σχοινί και στην άκρη έδεναν την τσαμαδούρα. Το βλάρι ήταν κι αυτό δίχτυ 15-20 μέτρων και μάτια 4-8 εκατοστών στο μανό. Το τσίφτι ήταν δίχτυ για μεγάλα ψάρια χωρίς μανό και έτσι όταν το ψάρι έμπαινε στο τσίφτι το δίχτυ δίπλωνε και το τύλιγε με αποτέλεσμα να μην μπορεί το ψάρι να φύγει. Τα κατίκια (καλαμωτές)  ήταν ψαροπαγίδες από καλάμια  που τα έπλεκαν με ραγάζια και αποτελούνταν από 4-6 ζωνάρια, με 100 περίπου καλάμια μήκους 4 μέτρων περίπου και ύψος 1.5 - 2 μ. Ένα κατίκι μήκους 4 μέτρων ονομαζόταν κεφάλι και 4 κεφάλια αποτελούσαν την πατερίτσα.

      Με τα κατίκια ψάρευαν όλοι. Ο γρίπος και ο μακαράς ήταν ομαδικοί τρόποι ψαρέματος. Ο γρίπος ήταν δίχτυ 120 μ. μήκος σε δύο πάντες (πλευρές) από 60 μ. η καθεμιά. Το καζίλι και το στρωσίδι    του διχτυού ήταν από χονδρό νήμα . Τα μάτια του διχτυού ήταν 25-35 χιλ. και το άλτος (ύψος) του 3-3.5 μ. Με γρίπο ψάρευαν στα ρηχά νερά. Ο μακαράς λειτουργούσε όπως και ο γρίπος .

        Όταν εντόπιζαν οι ψαράδες την περιοχή των ψαριών έριχναν βαριά σίδερα στη λίμνη και  το σταθεροποιούσαν με παλαμάρι,  χοντρό σχοινί δεμένο σ’ αυτά και σε δυο μεγάλα αγριόξυλα (καζίκια) που έμπηγαν στη λίμνη με βαριά . Με τους μακαράδες ψάρευαν στα βαθιά νερά με δυο καράβια 8 μ. μήκους . Οι δυο καπετάνιοι πάνω στον πόντο με τις πασαρίνες πατούσαν τα στρωσίδια που τραβούσαν οι στρωσιδιάρηδες από τα δυο καράβια σταυρωτά . Στη συνέχεια έλεγαν όλοι μπάσιμο και μόλις έκλειναν τα δίχτυα και ο σάκος έφτανε μπροστά στον πόντο έρχονταν η ψαροπούλα το τρίτο καράβι, 5 μ. μέσα στο οποίο αναποδογύριζαν το σάκο ή άδειαζαν με απόχη τα ψάρια για να τα μεταφέρει στη σκάλα. Το γυροβόλι ήταν μικρός ή μεγαλύτερος χώρος κοντά στην είσοδο της καλύβας περιφραγμένος με κατίκια  όπου οι ψαράδες αποθήκευαν τα ψάρια ώσπου να τα μεταφέρουν στη σκάλα. Ως χώρο αποθήκευσης ψαριών χρησιμοποιούσαν και το λιβάρι , μεγάλο σάκο από δίχτυ με άνοιγμα από πάνω.

      Τα καράβια της Κάρλας : Οι βάρκες τους που τις έλεγαν «καράβια» ήταν μοναδικές . Δεν είχαν καρίνα και στο πίσω μέρος της είχαν έναν δοκάρι που υποβάσταζε τα κουπιά . Κάθε βάρκα είχε τον αρχηγό της , τον καπετάνιο. Την πρώτη αρχή των πλωτών μέσων της λίμνης πρέπει να αναζητήσουμε στα προϊστορικά χρόνια. Οι κάτοικοι των παραλίμνιων αυτών οικισμών ήταν οι πρώτοι που διέσχισαν τα νερά της με μονόξυλα που κατασκεύασαν από κορμούς δέντρων από τους δασωμένους κοντινούς λόφους, μ’ εσωτερικό κοίλωμα που δημιουργούσαν με τη βοήθεια της φωτιάς . Η λέξη «μονόξυλα» πιθανόν αναφέρεται σε πλωτά μέσα από σκαμμένο κορμό δέντρου ή πρωτόγονη γενικότερα κατασκευή. Τα σανδάλια είναι γνωστά αλιευτικά πλοιάρια των βυζαντινών. Είναι πιθανό η διάκριση μονόξυλα - σανδάλια να  ξεχωρίζει μικρά και μεγαλύτερα σκάφη. Τα μονόξυλα και τις κορίτες, που σημαίνουν πλωτά μέσα από σκαμμένο κορμό δέντρου και τα αναφέρει ο Αργύρης Φιλιππίδης .

      Γενικά υπάρχει σύγχυση σχετικά με την ονομασία και τον τρόπο κατασκευής των πλωτών μέσων της Κάρλας κατά το 19ο αιώνα. Οι Κεραμιδιώτες κατασκεύαζαν τις βάρκες τους στη θέση Μαραθιά, ανάμεσα στα Κανάλια και το Καλαμάκι. Τις βάρκες αυτές τις πίσσωναν όπως οι Καναλιώτες τα καράβια τους.

     Από όλες τις ονομασίες των πλωτών μέσων στη λίμνη Κάρλα διατηρήθηκαν μόνο τα «καράβια» ή «πλατσίδες».Τα καράβια ήταν ζωντανό κομμάτι της ντόπιας ναυπηγικής τέχνης και παράδοσης. Το σχήμα τους αρμονικά δεμένο με το περιβάλλον εντυπωσίαζε καθώς διέσχιζαν την ακύμαντη λόγω των καλαμιών, αλλά και με έντονο κυματισμό όπου δεν υπήρχαν καλάμια λίμνη. 

      Κατά την κατασκευή του καραβιού της Κάρλας έχουμε υποτυπώδη εφαρμογή της μεθόδου «πρώτα ο σκελετός» και στη συ-νέχεια επικαλύπτεται με το περίβλημα. Το τρεχαντήρι είναι ένα μακρύ καδρόνι μήκους 3,5 μέτρων και πλάτους 10 εκατοστά και πάχος 8 εκατοστά. Στις άκρες του έχει δύο εγκοπές χωνευτές στις οποίες μπαίνουν οι σκαρματήρες, στις οποίες στηρίζονται τα κουμπιά. Οι σκαρματήρες γίνονται από πελεκημένο καδρόνι ή διχάλα από δέντρο. Η τοποθέτηση του τρεχαντηριού και των κουπιών στη θέση τους για κίνηση του καραβιού λεγόταν σαμάρωμα κι η τοποθέτησή τους κατά μήκος του καραβιού ξεσα-μάρωμα. Ο ψαράς κωπηλατούσε όρ-θιος κοιτάζοντας προς το κεφαλάρι.

     Οι διαστάσεις ενός τυπικού καραβιού κυμαίνονται από 5 – 5.5 μέτρα μήκος και πλάτος στο μέσο 1 μέτρο περίπου. Εκτός από καράβια στη λίμνη υπήρχαν και περατζάνες για το πέρασμα από τη μία στην άλλη όχθη, κυρίως ανάμεσα στο Καλαμάκι και το Αχίλλειο ή Σωτήριο κι αντίστροφα.

Ο εξοπλισμός του καραβιού περιελάμβανε τα παρακάτω:

Ø     Άγκυρα (με σχοινί)

Ø     Κάδος (ξύλινο φτυαράκι για το άδεια-σμα των νερών από το καράβι)

Ø     Κούντα (ξύλινο κοντάρι για την κίνηση του καραβιού σε ρηχά νερά)

Ø     Φαναριέρα (λυχνοστάσι)

Ø     Καμάκι

Ø     Απόχη

Ø     Βαλτοσίδερο

      Τα καράβια λόγω της κατασκευής τους ήταν πολύ σταθερά όταν έπλεαν στη λίμνη με άπνοια. Επειδή όμως η λίμνη είχε μεγάλο κυματισμό, κατασκεύαζαν τα καράβια  με χαμηλότερο σήκωμα στο κεφαλάρι. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα το καράβι να φορτώνεται περισσότερο και να αντιμετωπίζει καλύτερα τον κυματισμό, μόνο που ήταν πιο αργοκίνητο.

      Από το 1932 την εποπτεία της λίμνης ανέλαβε η «Ελληνική εταιρεία εκμεταλλεύσεως λίμνης Βοιβηίδος», οπότε και άρχισε η εξαγωγή  παστών ψαριών.

      Υπεύθυνοι ήταν ο επόπτης, τρεις διαχειριστές, που είχαν την οικονομική διαχείριση,  και πέντε βαλτοφύλακες οι οποίοι επέβλεπαν να μην ψαρεύουν στο διάστημα των δυο περίπου μηνών την Άνοιξη, της απεργίας όπως το έλεγαν, για να αναπαραχθούν τα ψάρια και επίσης εκτελούσαν χρέη ζυγιστών.

      Υπήρχαν τρεις ιχθυόσκαλες που λειτουργούσαν ως το 1962. Η πρώτη ήταν στα Κανάλια που τροφοδοτούσε με ψάρια, έως και 15 τόνοι, τα χωριά του Βόλου, Ζαγοράς, Βελεστίνου και Αλμυρού. Η δεύτερη ήταν στην Πέτρα όπου έρχονταν για να πάρουν ψάρια έμποροι για να τροφοδοτήσουν τον Τύρναβο, τη Λάρισα, την Καρδίτσα, τα Φάρσαλα και τα Τρίκαλα. Η τρίτη ήταν στο βόρειο τμήμα της λίμνης στην περιοχή της Αμυγδαλής και στο χωριό Καστρί που τροφοδοτούνταν τα χωριά της Αγιάς, του Κισσάβου και του Ολύμπου. Η πώληση των ψαριών, γινόταν με πλειοδοτική δημοπρασία κάθε απόγευμα με την παρουσία του επόπτη και των ζυγιστών. Τα ψάρια της Κάρλας ήταν περιζήτητα σε όλη την Ελλάδα.

      Από όλα τα παραπάνω αντιλαμβανόμαστε ότι η Κάρλα έπαιξε σημαντικό ρόλο στη ζωή των  παρακάρλιων κατοίκων από την αρχαιότητα ως την αποξήρανσή της τόσο στη διατροφή τους όσο και στην προσφορά ενός επιπλέον εισοδήματος.   

 

ΑΠΟΞΗΡΑΝΣΗ ΚΑΡΛΑΣ

       Όσο η Κάρλα ήταν λίμνη , υποστηριζόταν από τους ψαράδες και τους κατοίκους της περιοχής η ύπαρξη ενός τέρατος από τα  υπόκωφα μουγκρητά που ακουγόταν από τον πάτο της λίμνης .Αυτό το θόρυβο άκουγαν οι ψαράδες κι έλεγαν ότι είναι τέρας . Με την αποξήρανση της  Κάρλας αποκαλύφτηκε το μυστικό της ευφορίας του Θεσσαλικού κάμπου, που ήταν η ύπαρξη της υπόγειας λίμνης που το αγνοούσαν μέχρι την ολοκλήρωση της αποξήρανσης .

        Στη λίμνη κατοικούσαν μέσα σε καλύβες αρκετοί ψαράδες που πουλούσαν τα ψάρια (κυπρίνους) στη Λάρισα . Το ψάρεμα συνετέλεσε στην εξισορρόπηση της διατροφής των κατοίκων σε περιόδους πείνας.

      Οι πλημμύρες όμως στην περιοχή της Κάρλας δημιούργησαν από τα αρχαία χρόνια, προβλήματα όχι μόνο στις καλλιέργειες αλλά και στο οδικό δίκτυο ιδιαίτερα στο βόρειο τμήμα της λίμνης .

      Με την πάροδο του χρόνου δημιουργήθηκαν γύρω από τη λίμνη πολλά έλη . Αυτό είχε σαν αποτέλεσμα λόγω των στάσιμων νερών την ανάπτυξη μιας φοβερής αρρώστιας , της ελονοσίας . Εξ αιτίας της πολλοί άνθρωποι βρήκαν το θάνατο . Τα κουνούπια αποτελούσαν φοβερή μάστιγα για τους κατοίκους της ευρύτερης περιοχής . Αυτός ήταν ένας επιπλέον παράγοντας που συνέβαλε στην από-ξήρανση της Κάρλας .

    Το μέγιστο βάθος από 5.5 μέτρα που ήταν πριν το δεύτερο παγκόσμιο πόλεμο , μειώθηκε στα 2 μέτρα το 1950-1951.

…...Οι διακυμάνσεις της στάθμης , το πλημμυροπαθές των εδαφών , το ιδιόμορφο ιδιοκτησιακό καθεστώς και η μείωση των αλιευμάτων συντέλεσαν να αποξηρανθεί εντελώς η Κάρλα παρά τις σχετικές μελέτες που δε προέβλεπαν κάτι τέτοιο .           

     Η πρώτη αποξήρανση στην πε-ριοχή της Θεσσαλίας άρχισε με το άνοιγμα των Τεμπών και την απολύτρωσή της από τα νερά .

      Ο Διόδωρος ο Σικελιώτης γράφει για το αποξηραντικό κανάλι που άνοιξε ο Ηρακλής στα Τέμπη.

      Ο Φρειδερίκος Τιρς ,καθηγητής της αρχαίας ελληνικής φιλολογίας απαντά σε προβλήματα εδαφοκαλλιέργειας στην Ελλάδα ήδη από την εποχή του Καποδίστρια. Προτείνει να λάβουν μέτρα ώστε να κινηθούν τα λιμνασμένα νερά, χρησιμοποιώντας κανάλια και υπόγειους αγωγούς .

        Η προσάρτηση της Θεσσαλίας στο ελληνικό κράτος δημιούργησε κλίμα ευφορίας στους ελληνικούς οικονομικούς και πολιτικούς κύκλους καθώς ο πλούσιος Θεσσαλικός κάμπος προοριζόταν να παίξει ρόλο σιτοβολώνα στην Ελλάδα. Το ζήτημα της εκτέλεσης αντιπλημμυρικών έργων και άρδευσης των κτημάτων απασχόλησε κατά καιρούς τις κυβερνήσεις αρχής γενομένης από την κυβέρνηση Τρικούπη το 1887 που δεν τελεσφόρησαν οι προσπάθειες του.

     Με  νόμο το 1889 εγκρίνεται η δαπάνη του δημοσίου για έργα στη Θεσσαλία. Επίσης , ρυθμίζονται οι διατάξεις για τη διάθεση της γης που θα γίνει καλλιεργήσιμη .

        Με νόμο το 1897 χορηγούνται δάνεια  για την εκτέλεση έργων στη Θεσσαλία και φτιάχνουν σχέδια και διαγράμματα για τα Θεσσαλικά έργα .Τελικά  μία επιτροπή ανέλαβε τις εργασίες το 1900  . Το 1902 ανατέθηκε η τοπογράφηση της περιοχής στον Ελβετό Ζήμπερ και τελείωσε το 1910 .

        Παράλληλα η επιτροπή εγκατέστησε σε διάφορα σημεία της Θεσσαλίας 32 σταθμούς για βροχομετρικές και υδρομετρικές παρατηρήσεις . Αργότερα η ιταλική κυβέρνηση  υπέδειξε για την εκπόνηση μελέτης των υδραυλικών έργων στο μηχανικό J.Nobile . Η πρώτη λύση της έκθεσης του Νobile περιελάμβανε έργα απόξήρανσης με σήραγγα εκροής . Η αποξήρανση του έλους αυτού απαιτούσε μεγάλη δαπάνη σε σχέση με τα ωφελήματα . Έτσι ως δεύτερη λύση ήταν να σχηματιστεί συλλεκτήρια λεκάνη απορροής σε χαμηλότερη ζώνη . Η εξάντληση των νερών αυτών θα γινόταν με φυσικό τρόπο αλλά και τεχνικό για άρδευση των χωραφιών που θα προέκυπταν από αποστράγγιση . Σε σύγκριση των δύο λύσεων ήταν φανερό ότι έπρεπε να προτιμηθεί η δεύτερη , με πλεονέκτημα ότι επέτρεπε άρδευση πεδινών εκτάσεων με μέτρια δαπάνη για ανυψωτικές εγκαταστάσεις και λειτουργία μηχανών .

      Το 1921 ο μηχανικός J.Jackson με τη μελέτη του υπέδειξε μια άλλη λύση για την αντιμετώπιση των πλημμύρων . Τα νερά έπρεπε να συγκρατούνται σε τεχνητές λίμνες ανάσχεσης .

     Το καλοκαίρι του 1934 η υπηρεσία του υπουργείου συγκοινωνίας θέλοντας να τακτοποιήσει μια ανωμαλία μιας προκαταβολής προς τον Μπουτ επιτυγχάνει κυβερνητική απόφαση και πίστωση 8.000.0000 για αποξήρανση της λίμνης Κάρλας .

    Την περίοδο 1936-41 έγιναν μικρά έργα χωρίς συντονισμό και ήταν τοπικού χαρακτήρα όπως και τα έργα διευθέτησης του χειμάρρου Γκουσμπασανιώτη που έγιναν το 1938-39 για να προστατευθεί αντιπλημμυρικά η περιοχή του Πλατυκάμπου. Τα πρώτα συντονι-σμένα έργα γίνονται το 1949-50 από την εταιρεία BOOT που με βάση τη μελέτη Macdonald  κατασκεύασε διάφορα έργα, αναχώματα στον Πηνειό και συλλεκτήρες ορεινών υδάτων .

      Το 1950-51 το μέγιστο βάθος της λίμνης μειώθηκε στα 2 μ. Με την κατασκευή αντιπλημμυρικών έργων μειώθηκαν οι εισροές υψηλής ποσότητας νερών στη λίμνη με αποτέλεσμα να υποβαθμιστούν τα νερά της . Η αυξημένη αλατότητα μείωσε και την ποσότητα των αλιευμάτων τα τελευταία χρόνια ύπαρξης της λίμνης . Το 1959 ανατέθηκε μελέτη από το υπουργείο Γεωργίας για την αξιοποίηση της πεδιάδας της Κάρλας με δεδομένα την κατασκευή ταμιευτήρα 64.700 στρεμμάτων , σήραγγας και τάφρων πεδινών υδάτων .

        Η λίμνη θα χρησιμοποιούνταν για άρδευση με αρδευτικά κανάλια και θα τροφοδοτούνταν με νερά του Πηνειού. Μέσω μίας σήραγγας  μήκους 11.5 χλμ. θα αποστραγγίζονταν στον Παγασητικό  τα πλεονάζοντα ύδατα.  Με την κατασκευή της σήραγγας που άρχισε τον Ιανουάριο του 1957 και τελείωσε τον Οκτώβρη του 1962, άρχισε η εκκένωση της λίμνης που ολοκληρώθηκε το 1962. Τα κύρια χαρακτηριστικά της σήραγγας που κατασκευάστηκε είναι :

Μήκος : 10.120 μ

Επιφάνεια πεταλοειδούς διατομής : 4.35 τ μ

Υψόμετρο εισόδου : 48.25 μ

Κλίση : 1.5%

Διοχετευτική ικανότητα : 8.5 m/sec.

   Μέσω μιας σήραγγας  μήκους 11.5 χλμ. θα αποστραγγίζονταν στον Παγασητικό  τα πλεονάζοντα ύδατα. Η κατασκευή της σήραγγας έγινε από ΄Ελληνες τεχνικούς με ακρίβεια. Η διάνοιξη της έγινε από δύο μέτωπα, που κινήθηκαν Β.ΒΔ το ένα και Ν.ΝΑ το άλλο. Οι δύο άξονες συνέπεσαν με αξιοθαύμαστη ακρίβεια, 0.015 μ. οριζοντιογραφικά και 0.002 μ. υψομετρικά.

    Δεν προβλεπόταν ολική αποξήρανση της λίμνης αλλά 64.700 στρ. θα έμεναν και θα αποτελούσαν ταμιευτήρα. Επίσης οι αποστραγγίσεις θα οδηγούνταν στη λίμνη και όχι στον Παγασητικό όπως έγινε . Τα έργα όμως δεν πραγματοποιήθηκαν στο σύνολό τους και έτσι η λίμνη Κάρλα αποξηράνθηκε, έσβησε από το χάρτη και έγινε παρελθόν για τους κατοίκους της Θεσσαλίας , για να αποκατασταθούν ακτήμονες και για να αποφεύγονται οι ζημιές από τις πλημμύρες χωρίς να γίνουν μελέτες για τις επιπτώσεις που θα είχε στο περιβάλλον και τους κατοίκους. Αποτέλεσμα η γη που δόθηκε στους κατοίκους έχει πολλά εδαφολογικά προβλήματα και οι γεωργοί δεν τη χάρηκαν, ανατράπηκε η υδρολογική ισορροπία όλης της λεκάνης απορροής, οι πλημμύρες μειώθηκαν μεν όμως συνεχίζονται για κάποιες περιόδους και ρυπαίνεται ο Παγασητικός. 

 

 ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΠΟΞΗΡΑΝΣΗ

      Ένα  τόσο μεγάλο τεχνικό έργο είχε σοβαρές περιβαλλοντικές και κοινωνικές επιπτώσεις στην περιοχή. Οι λόγοι της μη κατασκευής του ταμιευτήρα ήταν καθαρά πολιτικοί .Με την αποξήρανση της λίμνης φάνηκαν οι τρομακτικές επιπτώσεις από τη μη ολοκλήρωση του έργου όπως προβλεπόταν με την κατασκευή του ταμιευτήρα των 64.700 στρεμμάτων .

Αυτές οι επιπτώσεις είναι περιβαλλοντικές αλλά και κοινωνικές:

ä  Ραγδαία πτώση της υπόγειας υδροφορίας

ä  Εισχώρηση του θαλάσσιου μετώπου στον ευρύτερο χώρο της  περιοχής της Κάρλας

ä  Ρύπανση και επιπτώσεις στο κλειστό Παγασητικό κόλπο και  εμφάνιση φυτοπλαγκτού 

ä  Εμφάνιση ρηγμάτων μεγάλου βάθους  ακόμα και μέσα σε χωριά και καταστροφή κτισμάτων

ä  Επιπτώσεις στην πανίδα και στην χλωρίδα της περιοχής

ä   Καταστροφή γεωτρήσεων και ξήρανση πηγών μεταξύ των οποίων  και η Υπέρεια Κρήνη στο Βελεστίνο

ä  Αλλαγές στο μικροκλίμα της περιοχής

ä  Αδυναμία υδροδότησης πόλεων και οικισμών και

ä  Κοινωνικές επιπτώσεις όπως αλλαγή επαγγέλματος, εσωτερική μετανάστευση αλλά και εξωτερική.

     Πρώτα απ’ όλα η ολοκληρωτική αποστράγγιση της λίμνης επιδείνωσε το κλίμα της περιοχής με τη μείωση των βροχοπτώσεων, τη δημιουργία υγρασίας και την αφόρητη ζέστη το καλοκαίρι. Επίσης η πτώση της στάθμης του υδροφόρου ορίζοντα δημιουργεί στη συνέχεια προβλήματα ελάττωσης των υδάτων. Μετά την από-ξήρανση  της λίμνης έχουμε αυτομάτως και τη δημιουργία ρηγμάτων του εδάφους που έχουν μεγάλο βάθος και μήκος, ακόμη και μέσα σε οικισμούς.

       Ένα από τα σημαντικότερα προβλήματα είναι η μόλυνση. Η επέκταση των καλλιεργούμενων εκτάσεων σε νέες περιοχές, η εντατική χρήση λιπασμάτων και γεωργικών φαρμάκων, με την παράλληλη ανάπτυξη της βιομηχανικής δραστηριότητας στην ευρύτερη περιοχή, ήταν φυσικό να αυξήσουν την ποσότητα των ρύπων οι οποίοι χάνονται στον Παγασητικό κόλπο και κατά συνέπεια ρυπαίνεται η περιοχή.

        Μπορούμε να σημειώσουμε ακόμη την τεράστια ζημιά που προκλήθηκε  στην πλουσιότατη πανίδα αλλά και στην χλωρίδα της περιοχής.

        Η αποξήρανση, σχεδόν εξαφάνισε τον πληθυσμό των ψαριών που ήταν άφθονα και σε αριθμό και σε είδος. Επιπλέον μειώθηκε σημαντικά ο αριθμός των ζωικών ειδών και μερικά από αυτά τα είδη εξαφανίσθηκαν. Η απλοποίηση του οικοσυστήματος της περιοχής, ιδιαίτερα από την εξαφάνιση της ορνιθοπανίδας, έχει σημαντικές επιπτώσεις στην οικονομία της ευρύτερης περιοχής από διαταραχή της τροφικής αλυσίδας.

      Τα προβλήματα όμως δε σταματούν εδώ, συνεχίζονται με τις επιπτώσεις στη δημόσια υγεία. Έτσι η αλλαγή κλιματικών συνθηκών επιτρέπει την ανάπτυξη παθογόνων οργανισμών.

       Επομένως , όταν διαμέσου της σήραγγας τα νερά έφυγαν και ο πυθμένας της λίμνης στέγνωσε και έσκασε παίρνοντας εφιαλτική όψη , τα πουλιά έφυγαν , τα ψάρια έλειψαν , τα βατράχια σώπασαν κι άκρα σιωπή κάλυψε την πρώην λίμνη . Οι κάτοικοι ιδιαίτερα των Καναλιών υποχρεώθηκαν σε έντονες αλλαγές. Χάθηκε ο υγρός κόσμος τους , άλλαξε η ζωή τους . Από άνθρωποι του νερού έγιναν άνθρωποι της γης . Πρώτοι οι ψαράδες της λίμνης διαμαρτυρήθηκαν με πορεία στη νωπή ακόμα λάσπη του πυθμένα της λίμνης . Οι ψαράδες ίδρυσαν αμέσως το 1964 το Σύνδεσμο Αλιέων Απο-στραγγισθείσης Κάρλας .

      Στα Κανάλια ποσοστό 30% των κατοίκων μετανάστευσε  μετά την αποξήρανση στην Αθήνα , τη Θεσσαλονίκη, αλλά και στο εξωτερικό. .Το δρόμο της ματανάστευσης πήραν κυρίως οι νεότεροι σε ηλικία ψαράδες .Το 40% στράφηκε στη γεωργία .Ένα άλλο ποσοστό 20% έγιναν βιομηχανικοί εργάτες στο Βόλο και ένα άλλο ποσοστό 10% ασχολείται με την κτηνοτροφία. Ορισμένοι ψαράδες των χωριών αυτών στράφηκαν στη θαλάσσια αλιεία . Μικρότερες ήταν οι επιπτώσεις στην οικονομία των οικισμών της δυτικής όχθης της λίμνης που κατά κύριο λόγο ήταν αγροτική . Η αποξήρανση της λίμνης Κάρλας επέφερε σημαντική αλλαγή στην τροφοδοσία των υπογείων υδάτων της ανατολικής Θεσσαλίας . Μεγάλη ήταν η κοι-νωνική κι επαγγελματική διαφοροποίηση των κατοίκων της περιοχής . Σημαντικά κοινωνικά προβλήματα δημιουργήθηκαν σε αρκετά χωριά της περιοχής στα οποία η οικονομία τους εξαρτιόταν άμεσα από τη λίμνη.

      Οι περισσότεροι κάτοικοι των παραλίμνιων χωριών αρχικά αποδέχτηκαν και ίσως χαιρέτησαν την αποξήρανση με την ελπίδα απόκτησης πεδινού και ποτιστικού κλήρου ,τη βελτίωση της απόδοσης των γεωργικών εκτάσεων στις παραλίμνιες περιοχές και γενικότερα από το αναμενόμενο όφελος ενός μεγάλου εγγειοβελτιωτικού έργου αντιπλημμυρικής προστασίας . 

      Οδυνηρή όμως έκπληξη περίμενε τους κατοίκους μετά την αποξήρανση . Η πραγματικότητα σκληρή και οι επιπτώσεις μεγάλες.

      Η αλλαγή του μικροκλίματος, η πτώση της στάθμης του υπόγειου νερού από τη συνεχή άντληση του νερού, το νερό που έβγαζαν από τις γεωτρήσεις ήταν σαν θαλασσινό γιατί η θάλασσα μπήκε σιγά σιγά στον κάμπο και η ξεραμένη γη άνοιξε ρήγματα στην επιφάνεια και διέβρωσε το έδαφος, η ανεπάρκεια πόσιμου και αρδευτικού , οι συχνές πλημμύρες σε καλλιεργούμενες εκτάσεις, η ρύπανση του Παγασητικού γιατί οι εργοστασιάρχες χρησιμοποιούν τη σήραγγα για να ρίχνουν τα απόβλητα τους στον Παγασητικό και έτσι να μολύνονται τα νερά του, η απώλεια του βιότοπου των πουλιών και η μείωση  του αγροτικού πληθυσμού σηματοδοτούν την ερήμωση της περιοχής της Κάρλας . Παρόλο που γίνονται προσπάθειες για τη μερικώς ανασύσταση της λίμνης  τα προβλήματα πολύ πιθανό θα συνεχίζονται για καιρό ώσπου να αποκατασταθεί η ισορροπία στον υγρότοπο.

  

Η ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΥΓΡΟΤΟΠΟΥ ΤΗΣ ΚΑΡΛΑΣ

       Το μέλλον της περιοχής της πρώην λίμνης Κάρλας εξαρτάται από την αποκατάσταση της λίμνης. Μετά από πολλές συζητήσεις αποφασίστηκε να κατασκευαστεί ταμιευτήρας 38.000 στρεμμάτων ως μόνη λύση πολλαπλής σκοπιμότητας με την ακόλουθη σειρά προτεραιότητας:
α) Αναβάθμιση της δυναμικής, οικολογικής και περιβαλλοντικής ισορροπίας .
β) Ύδρευση.
γ) Αντιπλημμυρική προστασία, άρδευση.

      Το Σεπτέμβριο του 1999 υπογράφηκε έργο  με 25,9 δις. δρχ. για τα έργα της Κάρλας με προοπτική να τελειώσει το έργο σε 36 μήνες .

     Τα έργα που θα γίνουν είναι :

       Ταμιευτήρας 38.000 στρεμμάτων με νερό 185 εκατομμύρια κυβικά  με αναχώματα , παράπλευρη οδοποιία κ.α. Το νερό θα συλλέγεται στον ταμιευτήρα κυρίως από τον Πηνειό (17%), με συλλεκτήρες από τη γύρω περιοχή (18%) κι από τις βροχοπτώσεις (18%) .

1)    Θα χρησιμοποιηθεί για άρδευση το 47%, για να ανανεώνεται το νερό και το άλλο θα εξατμίζεται.

      2)    4 συλλεκτήρες που θα μαζεύουν τα νερά από τα βουνά και θα φέρνουν νερό από τον Πηνειό.

3)    Έργα κόμβου Πέτρας αντλιοστάσια και

    4) Έργα κόμβου Καναλίων: αντλιοστάσια. Η εταιρεία ΑΤΤΙΚΑΤ ανέλαβε την κατασκευή του Δυτικού αναχώματος και η εταιρεία αΑΘΗΝΑ του Ανατολικού. Το έργο άρχισε το Σεπτέμβριο του 2.000 . Παρουσιάστηκαν καθυστερήσεις λόγω των απαλλοτριώσεων και της αρχαιολογικής υπηρεσίας λόγω των παραλίμνιων οικισμών που παρουσιάζουν αρχαιολογικό ενδιαφέρον .

     Τα αντλιοστάσια θα φέρνουν νερό από την έξω από περιοχή προς τον ταμιευτήρα, όσο δεν απορροφάται από τους συλλεκτήρες . Κατασκευάζονται ακόμα τρεις γέφυρες, τάφροι, αντλιοστάσια και παρακαμπτήριες οδοί. Στη λίμνη θα γίνουν και 3 νησάκια όπως παλιά, όχι στο ίδια σημεία, γιατί ήδη η μαγούλα  η Χατζη-μισιώτικη είναι εκτός του ταμιευτήρα. Υπάρχουν αρχαιολογικοί χώροι σε όλους τους συλλεκτήρες παραλιμνίως.

    ΄Εγιναν πολλές μελέτες-προτάσεις για τον ταμιευτήρα. Μία πρόταση ήταν 15.000 στρέμματα για να μαζεύει τα νερά άλλη ήταν 60.000 στρ. για να μαζεύει τα νερά και να αρδεύει . Τελικά κατέληξαν στα 38.000 στρ. για συλλογή νερών και άρδευση, για να γίνεται ανακύκλωση και θα έχει 200 εκατομμύρια κυβικά νερό, θα είναι δηλ. μεγαλύτερη από τη λίμνη Πλαστήρα σε όγκο νερού. Το βάθος θα είναι 5.5-6 μ. η ανώτερη στάθμη και 2 μ. η κατώτερη.

     Ο πυθμένας της λίμνης είναι 44 μ. πάνω από τη θάλασσα. Η ανώτατη στάθμη άρδευσης θα είναι 48.8 μ., σε πλημμύρες θα φτάνει τα 50 μ., τα αναχώματα γίνονται στα 53.25 μ., θα υπάρχει ένα κενό, για να μη σπάζουν τα αναχώματα, σε περίπτωση που η λίμνη είναι γεμάτη και θα κατεβάζουν νερά τα ρέματα, θα ανοίγουν οι πόρτες ασφαλείας που θα υπάρχουν, για να φεύγουν τα πλεονάζοντα νερά προς το Βόλο.

Η Κάρλα όπως είναι σήμερα 

      

Η  Κάρλα μετά την αποκατάσταση 

       Επιδράσεις και επιπτώσεις από τη δημιουργία ταμιευτήρα:   Σίγουρα η δημιουργία του ταμιευτήρα θα έχει επιδράσεις και επιπτώσεις στο φυσικό, στο βιοτικό, κοινωνικό και στο οικονομικό περιβάλλον:

α) Ο υπόγειος υδροφόρος ορίζοντας, θα ανέρθει από τα ανεπίτρεπτα σημερινά όρια.

β) Θα σταματήσει η άντληση υπογείων στρωμάτων.

γ) Θα βελτιωθεί η ποιότητα των νερών.

δ) Θα προστατευθεί ο Παγασητικός Κόλπος καθώς θα καλύπτει τις πλημμυρισμένες περιοχές της Κάρλας .

ε) Θα υποχωρήσει το μέτωπο θαλασσινού νερού.

στ)Θα αποκατασταθεί το μικροκλίμα της περιοχής.

ζ) Θα αποκαταστήσει μερικώς τη χλωρίδα και την πανίδα της περιοχής.

Η ορνιθοπανίδα μετά την αποκατάσταση: Η αποκατάσταση της Κάρλας θα είναι σημαντική για όλα τα πουλιά. Ειδικότερα θα είναι επιθυμητή :

α) Η επανεγκατάσταση πουλιών των οποίων οι πληθυσμοί μειώνονται ραγδαία.

β) Η χρησιμοποίηση της ως σταθμός για τα μεταναστευτικά  πουλιά.

γ) Η διαχείμαση των υδροβίων πουλιών κατά τους χειμερινούς μήνες.

Η ανάπτυξη της περιοχής του νέου υγρότοπου.

Τουριστική ανάπτυξη: Η λίμνη Κάρλα υπήρξε ένας σημαντικός υγρότοπος όπου μέσα στα χρόνια αναπτύχθηκαν ανθρώπινες δραστηριότητες.

      Έτσι  προϊστορικοί οικισμοί, βυζαντινοί ναοί και πεντακάθαρες ακτές συνθέτουν την εικόνα μιας περιοχής όπου η ιστορία και ο πολιτισμός του ανθρώπου σμίγουν μοναδικά με το υπέροχο φυσικό τοπίο.

       Η Κάρλα βρίσκεται ανάμεσα στις δυο πιο ανεπτυγμένες θεσσαλικές περιοχές, τα Μετέωρα και το Πήλιο, και σε ίση απόσταση από τα δυο αστικά κέντρα της Θεσσαλίας, τη Λάρισα  και το Βόλο. Έτσι η δημιουργία μουσείων, η αξιοποίηση  μνημείων  αλλά και η  ανάπτυξη  του αειφορικού τουρισμού είναι απαραίτητη για τη διαφύλαξη των πολιτιστικών στοιχείων και την προστασία του περιβάλλοντος.

  Ανάδειξη αρχαιολογικής κληρονομιάς : Γύρω από την Κάρλα υπάρχει πληθώρα αρχαιολογικών θέσεων όλων των εποχών. Έτσι είναι αναγκαία η αξιοποίησή τους καθώς μπορούν να λειτουργήσουν ως πόλοι έλξης των επισκεπτών.

Ανάδειξη πολιτιστικών αξιών : Η περιοχή γύρω απ’ την Κάρλα είναι επίσης ανεπτυγμένη πολιτιστικά. Η δημοτική ποίηση, τα παραμύθια, τα τραγούδια, τα ήθη και τα έθιμα αλλά και ο τρόπος κατασκευής των σπιτιών συνθέτουν ένα φάσμα πολιτιστικών αξιών που συντελεί στη διαφοροποίηση της συγκεκριμένης περιοχής από άλλες. Έτσι η διατήρηση αυτών των στοιχείων θα συμβάλλει στην ουσιαστική ανάπτυξη της περιοχής.

Οικομουσείο  λίμνης Κάρλας :  Παράλληλα με την ανακατασκευή της Κάρλας προτείνεται και η κατασκευή του Μουσειακού συγκροτήματος. Το συγκρότημα θα περιλαμβάνει ένα υπαίθριο Μουσείο καθώς και καλάμινες καλύβες.

Αθλητικές δραστηριότητες : Η Κάρλα θα μπορούσε επίσης να χρησιμοποιηθεί ως εγκαταστάσεις για τα κατ’ εξοχήν αθλήματα των λιμνών, όπως η κωπηλασία. Άλλωστε μετά την κατασκευή της θα χρησιμοποιηθεί απ’ τις θεσσαλικές ομάδες.

    Η δημιουργία της νέας λίμνης αποτελεί μοναδικό παράδειγμα αποκατάστασης υγροτόπων όχι μόνο για τη χώρα μας αλλά και για την ευρύτερη λεκάνη της Μεσογείου . Πρέπει επομένως να αντιμετωπιστεί ως έργο με υπερεθνική σημασία και να γίνει παράδειγμα για την ανασύσταση και άλλων υγροτόπων που αποξηράνθηκαν.
  

       ΄Οσοι ασχοληθήκαμε με το πρόγραμμα που αφορούσε στη λίμνη Κάρλα γνωρίσαμε  καλύτερα την περιοχή μας και καταλάβαμε πως , όταν οι άνθρωποι επεμβαίνουν στη φύση πρέπει να κάνουν μελέτες για τις επιπτώσεις που θα έχει στο περιβάλλον η επέμβαση αυτή.

 

ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΕΣ

      Η περιβαλλοντική ομάδα του 7ου Γυμνασίου Λάρισας που ασχολήθηκε με το πρόγραμμα που αφορούσε στην Κάρλα, θέλουμε να ευχαριστήσουμε όλους όσους συνεργάστηκαν μαζί μας με προθυμία και μας έδωσαν  πληροφορίες για τη λίμνη Κάρλα και πλούτισαν τις γνώσεις μας για τη περιοχή μας και  μας βοήθησαν να φέρουμε σε πέρας το πρόγραμμα και την εργασία μας αυτή. 

   a Τον κ. Ρούσκα Γιάννη συγγραφέα του βιβλίου «Η επιστροφή της Κάρλας» που μας μίλησε για το βιβλίο του και την Κάρλα στο σχολείο μας και δώρισε το βιβλίο του στη Βιβλιοθήκη του σχολείου μας.

   a Τον  αρχαιολόγο κ.  Τουφεξή Γεώργιο που μας μίλησε για τους λιμναίους οικισμούς της Κάρλας και τις ανασκαφές που κάνουν στον νεολιθικό οικισμό της Παλαιόσκαλας.

   a Τον τοπογράφο κ. Τζαβέλα Ιωάννη , υπάλληλο της εταιρείας ΑΤΤΙΚΑΤ που μας ενημέρωσε για τα έργα  που γίνονται για τον ταμιευτήρα των Καναλίων,  την ανασύσταση δηλαδή της λίμνης Κάρλας καθώς και για τη ζωή των κατοίκων που ζούσαν γύρω από τη λίμνη όπως επίσης και για τους ταμιευτήρες Καλαμακίου.

   a Τον προϊστάμενο της εταιρείας ΑΘΗΝΑ κ. Ευαγγέλου που μας ενημέρωσε για τα έργα του ανατολικού αναχώματος του ταμιευτήρα των Καναλίων που κάνει η εταιρεία.

   a Τον υπεύθυνο της Νομαρχίας Λάρισας  που επιβλέπει στην κατασκευή των έργων κ. Τσίπα Ηλία που μας ενημέρωσε για έργα και τα αντλιοστάσια.

   a Τον κ. Αποτόκα Αθανάσιο , κάτοικο Καναλίων και πρώην ψαρά  που απάντησε σε όλες τις ερωτήσεις μας για τη ζωή των ψαράδων της λίμνης Κάρλας.

   a Τον κ. Παναγιώτου Παναγιώτη που μίλησε στην εγγονή του Ελένη , μαθήτρια της Β΄ τάξης που συμμετείχε ενεργά στο πρόγραμμα.

  

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

1.     ΤΕΕ ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ, ΛΙΜΝΗ ΚΑΡΛΑ , ΒΟΛΟΣ 1999

 2.     ΓΙΑΝΝΗΣ ΡΟΥΣΚΑΣ, Η ΕΠΙΣΤΡΟΦΗ ΤΗΣ ΚΑΡΛΑΣ, ΑΘΗΝΑ 2001

3.     ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ Α΄ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

4.     ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ Β΄ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

5.     ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ΄ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

6.     ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, ΦΥΛΛΟ ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 1997

7.     ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ

8.     ΥΠΕΠΘ - ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ, ΔΙΑΘΕΜΑΤΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΥΛΙΚΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΥΕΛΙΚΤΗ ΖΩΝΗ ΚΑΙΝΟΤΟΜΩΝ ΔΡΑΣΕΩΝ, ΤΟΜΟΣ Γ΄, ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ, ΑΘΗΝΑ 2001

9.     ΕΡΓΑΣΙΕΣ ΜΑΘΗΤΩΝ: 7ΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΛΑΡΙΣΑΣ, ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΠΛΑΤΥΚΑΜΠΟΥ ΛΑΡΙΣΑΣ, ΔΗΜΟΤΙΚΩΝ    ΣΧΟΛΕΙΩΝ ΡΙΖΟΜΥΛΟΥ ΚΑΙ ΣΤΕΦΑΝΟΒΙΚΕΙΟΥ ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ

10.    Γ.ΧΑΤΖΗΛΑΚΟΣ, Η ΤΕΩΣ ΛΙΜΝΗ ΚΑΡΛΑ ΚΑΙ Η   ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ

11.    ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΘΑΝΟΥ -Η ΛΙΜΝΗ ΚΑΡΛΑ ΦΟΡΑΕΙ ΤΑ ΚΑΛΑ ΤΗΣ

12.  Η ΘΕΣΣΑΛΙΑ, ΔΕΚΑΠΕΝΤΕ ΧΡΟΝΙΑ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ, 1975-1990.ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ.

Αριθμός  επισκεπτών

από 12/8/2005

ip based webcounter
free web counter

Copyright ©

7ο Γυμνάσιο Λάρισας

2003-2014

Σχεδιασμός & Επιμέλεια: Χουρμουζιάδου Δέσποινα - Γαλλικών