ΛΑΡΙΣΑ-Aρχαία Θέατρα

 

ΤΟ Α' ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ

   Αλήθεια, πόσοι γνωρίζουν -πλην των Λαρισαίων- για το Α’ Αρχαίο Θέατρο στο κέντρο της πόλης του 3ου αιώνα π.Χ. χωρητικότητας 12.000 θέσεων, το σημαντικότερο με άλλα λόγια αρχαιολογικό εύρημα της πόλης που σηματοδοτεί την ταυτότητά της; Το αρχαίο θέατρο Λάρισας κατασκευάστηκε στις νότιες υπώρειες του λόφου Φρούριο, όπου βρίσκεται η οχυρωμένη αρχαία ακρόπολη, και είχε προσανατολισμό προς την αρχαία αγορά της πόλης όπου οι ενδείξεις την τοποθετούν στο κέντρο της σημερινής πόλης της Λάρισας. Όπως όλα τα θέατρα, και το θέατρο της Λάρισας σχετίζεται με τη λατρεία του Διονύσου, καθώς από επιγραφές φαίνεται ότι κοντά του υπήρχε ιερό του Διονύσου.

    Από τη μελέτη των επιμέρους στοιχείων, η κατασκευή του χρονολογείται στα τέλη του 3ου αι. π.Χ., στα χρόνια του βασιλιά της Μακεδονίας  Φιλίππου του Ε΄. Λειτουργούσε ως αρένα μέχρι το τέλος του 2ου π.Χ. αιώνα. Πιθανόν όμως στο χώρο αυτό να συνεδρίαζε το ανώτατο Πανθεσσαλικό Συμβούλιο, το "Συνέδριον", στο οποίο εκπροσωπούνταν οι θεσσαλικές πόλεις με επίσημους αντιπροσώπους.

      Οι ανασκαφές για την αποκάλυψή του άρχισαν το 1910 και συνεχίστηκαν με διαλείμματα ως σήμερα. Από το 1977 ξεκίνησε μια συστηματική προσπάθεια για τη σταδιακή αποκάλυψή του. Μέχρι σήμερα έχει αποκαλυφθεί σημαντικό τμήμα του, ενώ οι εργασίες συνεχίζονται. Η 15η Εφορεία Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων διεξάγει συστηματική ανασκαφή σε απαλλοτριωμένα οικόπεδα. Αποκαλύφθηκαν τμήμα του κοίλου με διάζωμα και 26 κερκίδες με 20 σειρές μαρμάρινα εδώλια και μέρος της διώροφης μαρμάρινης σκηνής με 3 κύριες αίθουσες, προσκήνιο και χαρώνεια κλίμακα.

    

   Κοίλο του θεάτρου ήταν η πλαγιά του λόφου. Στο μέσο του κοίλου υπήρχε περιμετρικά ένας διάδρομος (το διάζωμα) κι ένα άνδηρο (αναλληματικός τοίχος) για τη θεμελίωση του επιθεάτρου. Το τμήμα του κάτω θεάτρου, όπως και το επιθέατρο, χωριζόταν με κλίμακες σε κερκίδες. Τα εδώλια είναι από λευκό μάρμαρο και στο μέσο της πάνω επιφάνειάς τους έχουν ένα ρηχό κοίλωμα για τα πόδια των υπερκείμενων θεατών, ενώ πάνω από όλα σχεδόν τα εδώλια του κυρίως θεάτρου υπάρχουν χαραγμένες επιγραφές του β' μισού του 2ου αι. μ.Χ.
    Η σκηνή του θεάτρου είχε ισόγειο και έναν τουλάχιστο ακόμη όροφο κι ήταν κι αυτή από άσπρο μάρμαρο. Το ύψος των τοίχων έφτανε τα 2.80 μ. Και το μήκος, με βάση τα έως τώρα στοιχεία, τα 17μ. Είχε δύο κυρίως αίθουσες, την ανατολική και τη δυτική, κι ανάμεσά τους ένα διάδρομο (: τη χαρώνεια κλίμακα, για τα φαντάσματα των νεκρών). Ίσως και να υπήρχε και Τρίτη αίθουσα, οπότε το μήκος των τοίχων θα έφτανε τα 23.50 μ. Μια πεσσοστοιχία, σειρά από πεσσούς (τετράγωνες κολώνες) δημιουργεί το προσκήνιο της σκηνής και στήριζε το λογείο (: ένα ξύλινο πατάρι, όπου έπαιζαν οι υποκριτές). Μεταξύ των υπήρχαν κενά που καλύπτονταν από πίνακες ζωγραφικής, τα λεγόμενα στυλοπινάκια. Το δάπεδο της σκηνής ήταν λίθινο (από πωρόλιθο) και κάτω από αυτό υπήρχε άλλο δάπεδο, παλαιότερο, το οποίο ήταν η παλαιότερη ορχήστρα (όταν η σκηνή έγινε λίθινη μετατοπίστηκε η νέα ορχήστρα) Η οροφή της σκηνής και του προσκηνίου ήταν ξύλινη.
    Τέλος για την ορχήστρα δεν υπάρχουν περισσότερες πληροφορίες, γιατί οι ανασκαφές συνεχίζονται.

    Ως τα 1860 το αρχαίο θέατρο ήταν ορατό, γι΄ αυτό και πολλοί περιηγητές ο αναφέρουν στο έργο τους. Από κει κι έπειτα αρχίζει η συστηματική καταστροφή του. Οι ανασκαφές του 1985 έδειξαν ότι ο χώρος του θεάτρου είχε μετατραπεί σε χώρο πού δέχονταν σκουπίδια και μπάζα ήδη από τα χρόνια της Τουρκοκρατίας.

   Το επιχωμένο πλέον θέατρο καλύπτεται από οικοδομές των οποίων τα θεμέλια βρίσκονται στα εδώλια. Στα 1968, επί των εδωλίων "παίζονται σκηνές αρχαίου δράματος" ... Πρωταγωνιστές η αδιαφορία των ίδιων των Λαρισαίων, και η εγκληματική ενέργεια δημόσιων υπηρεσιών που χορηγούν άδεια για θεμελίωση οικοδομής πάνω στα εδώλια του θεάτρου αν και κατά την εκσκαφή των θεμελίων αποκαλύφθηκε τμήμα του θεάτρου.

    Η Αρχαιολογική Υπηρεσία αντιδρά στη χορήγηση οικοδομικής άδειας, αλλά η διώροφη οικοδομή θεμελιώνεται και τα εδώλια εγκλωβίζονται κάτω από τόνους μπετόν. Τελικά η οικοδομή αυτή, αφού απαλλοτριώθηκε, κατεδαφίστηκε το Δεκέμβριο του 1981 και οι κερκίδες του αρχαίου θεάτρου, λαβωμένες πια από τα σίδερα και το μπετόν, ξαναήρθαν στην επιφάνεια.

   Επιπλέον παρατηρείται και μια άλλου είδους συμπεριφορά των κατοίκων απέναντι στο θέατρο για όσο χρονικό διάστημα ήταν ορατό. Γινόταν συστηματική λιθοθηρία. Προκειμένου οι κάτοικοι να εξασφαλίσουν οικοδομικά υλικά, ξήλωναν τα εδώλια και τα χρησιμοποιούσαν για την οικοδόμηση εστιών. Έτσι βρέθηκαν εντοιχισμένα εδώλια που φέρουν και επιγραφές σε σπίτι της οδού Μανωλάκη.

    Οι αποκαλύψεις δεν είναι σπάνιες στο αποκαλυπτόμενο πρώτο αρχαίο θέατρο της Λάρισας. Αντιθέτως, για τον προϊστάμενο της ΙΕ' Εφορίας Κλασικών Αρχαιοτήτων κ. Αθανάσιο Τζιαφάλια (τον άνθρωπο που έχει συνδέσει την καριέρα του και έχει αφιερώσει ήδη 25 χρόνια σ' αυτό, θέλοντας να ξαναδώσει στην πόλη ένα από τα σημαντικότερα μνημεία σε ολόκληρο το θεσσαλικό χώρο), αυτές είναι συχνές και τέτοιες, ώστε τελικά στρέφουν τον επιστημονικό του ενδιαφέρον σε άλλα μονοπάτια από αυτό της πλήρους ανακάλυψης του μοναδικού αυτού μνημείου, που τα στοιχεία δείχνουν ότι κατασκευάστηκε πριν από 2.300 χρόνια.
     Και δεν είναι μόνο η ακουστική του θεάτρου η οποία επανήλθε, καθώς οι εργασίες αποκάλυπταν και τα ψηλότερα σημεία των κερκίδων του. Ένα μάρμαρο, μια πέτρα, κρύβουν συχνά πολύτιμα στοιχεία, αποτελούν δεξαμενή πληροφοριών για τη χρήση του στο διάβα των αιώνων. Μερικές φορές, ακόμη και ο τρόπος με τον οποίο είναι τοποθετημένες οι πέτρες του θεάτρου λέει πολλά.
    Έτσι, πρόσφατα, με τη συνδρομή δύο γεωλόγων, του Ιταλού Ρ. Καπούτο και του Γάλλου Β. Χέλι, οι αρχαιολόγοι «διάβασαν» την ταραχώδη ιστορία της πόλης και δύο μεγάλων σεισμών που την έπληξαν, ενός προχριστιανικού και ενός κατά πολύ μεταγενέστερου. Σύμφωνα με τους γεωλόγους, το αρχαίο θέατρο της Λάρισας μπορεί να χαρακτηριστεί κάλλιστα «πέτρινος σεισμογράφος», αφού στα μάρμαρά του έχουν καταγραφεί τα «σκιρτήματα» του Εγκέλαδου. Πώς; Μια μετακίνηση, για παράδειγμα, η οποία δεν θα μπορούσε να γίνει από ανθρώπινο χέρι, στο βάρους 2 και πλέον τόνων μάρμαρο, η διολίσθηση ή το σπάσιμο στις κολόνες, όλες με την ίδια κατεύθυνση (νότια-νοτιοδυτικά), είναι σημάδια σεισμού.

   Το μεγαλοπρεπές αυτό αρχαίο μνημείο, που έχει πλέον αποδειχθεί ότι ήταν περίπου διπλάσιο από το αποκαλυφθέν και χωρούσε περί τους 12.000 θεατές, σταδιακά αλλάζει, παίρνει την αρχική του μορφή, φανερώνοντας τη θαυμάσια κατασκευή του, η οποία οφείλεται στο Λαρισαίο αρχιτέκτονα Πολυδεύκη.
    Αυτή την περίοδο το επιστημονικό ενδιαφέρον του κ. Τζαφάλια προσπαθεί να δώσει απάντηση σε ένα πολύ σημαντικό ερώτημα, από εκείνα που, όπως λέει ο ίδιος, «ίσως αποδειχθούν σημαντικότερα και από το ίδιο το μνημείο». Ερώτημα το οποίο σχετίζεται με μια μεγάλη δίκη που έγινε στις κερκίδες του θεάτρου. «Όλα τα στοιχεία μαρτυρούν ότι κάτι σημαντικό έγινε στην πόλη και απασχόλησε το πανελλήνιο. Επιγραφές φανερώνουν ότι έγινε σε αυτό μια μεγάλη δίκη, πιθανόν για μια πολιτική υπόθεση.
   Πέντε δικαστές ήρθαν από μακρινές περιοχές, τη Σμύρνη, τη Χίο, την Κάτω Ιταλία και την Πελοπόννησο, μαζί με τους γραμματείς τους, για να εκδικάσουν την υπόθεση. Μετά τη λήξη της δίκης, κατέφθασαν και δύο επιθεωρητές - δικαστές από τη Μικρά Ασία, προκειμένου να ελέγξουν κατά πόσο ήταν δίκαιη η απόφαση.
   Όλα αυτά δείχνουν ότι το γεγονός που διαδραματίστηκε ίσως σηματοδότησε την ιστορική εξέλιξη της Λάρισας. Ακόμη, όμως, δεν ανακαλύψαμε το θέμα της δίκης».
   Γενικότερα, έχει πλέον αποδειχθεί ότι το αρχαίο θέατρο ήταν το κέντρο της ζωής της πόλης και όχι μόνο, καθώς και το κοινό των Θεσσαλών σε αυτό το χώρο συνεδρίαζε για τις μεγάλες αποφάσεις. Εδώ γίνονταν οι μεγάλοι πανθεσσαλικοί αθλητικοί και πνευματικοί αγώνες, στους οποίους έπαιρναν μέρος αθλητές, ρήτορες, ποιητές, σαλπιγκτές... ενώ οργανώνονταν και αγώνες μονομάχων.

   Το αρχαίο θέατρο της Λάρισας θα μπορέσει να φιλοξενήσει ξανά παραστάσεις από το 2006. Για να γίνει όμως αυτό, απαραίτητη προϋπόθεση είναι η απρόσκοπτη χρηματοδότησή του, προκειμένου να απαλλοτριωθούν και τα άλλα κτίσματα που «φύτρωσαν» την περίοδο της χούντας γύρω αλλά και πάνω σ' αυτό!

   Η ΙΕ΄ Εφορεία Κλασσικών Αρχαιοτήτων εκτιμάται πως θα έχει ολοκληρώσει σύντομα τις εργασίες αναστήλωσης, αλλά το θαυμάσιο αυτό μνημείο πολιτισμού δεν θα μπορεί να δοθεί προς χρήση πριν αναμορφωθούν οι όψεις των γειτονικών κτιρίων που περιβάλλουν το θέατρο. Επίσης, για την καλύτερη ανάδειξη του θεάτρου πρέπει να ολοκληρωθεί η απαλλοτρίωση κάποιων παρακείμενων ακινήτων, αφού πρώτα αποζημιωθούν επαρκώς οι ιδιοκτήτες τους. Τέλος, πρέπει να είναι απαραίτητο να γίνουν οι κατάλληλες εργασίες ηλεκτροφωτισμού στον περιβάλλοντα χώρο και η διαμόρφωσή του κατά τέτοιον τρόπο, ώστε να υπάρχει ενοποίηση με τους άλλους αρχαιολογικούς χώρους που έχουν ανακαλυφθεί στο λόφο του Φρουρίου της Λάρισας.
   Το εκτιμώμενο κόστος για τις παραπάνω απαραίτητες συμπληρωματικές εργασίες υπολογίζεται σε 5 περίπου εκ. ευρώ και αναζητείται η κατάλληλη χρηματοδότηση.
    Σύμφωνα με τον δήμαρχο Λαρισαίων Κων. Τζανακούλη, τέσσερις τέτοιες απαλλοτριώσεις θα έχουν αποκαλύψει -έως την ερχόμενη άνοιξη - όλο το κυρίως θέατρο, το οποίο θα μπορεί να δεχθεί περί τους 8.000 θεατές, ενώ με το επιθέατρο, που θα αποκατασταθεί σε προσεχή φάση, η χωρητικότητά του μπορεί να αγγίξει και τους 14.000 θεατές,  καθώς πρόκειται για ένα από τα μεγαλύτερα αρχαία θέατρα στον ελλαδικό χώρο.
   Με τις επόμενες απαλλοτριώσεις θα απελευθερωθεί η είσοδος από την οποία στην αρχαιότητα έμπαιναν στο θέατρο οι αγρότες και οι βιοτέχνες. Η επίσημη είσοδος του αρχαίου θεάτρου δεν έχει ακόμη αποκαλυφθεί. Και φυσικά, το σημαντικότερο όλων είναι η αποκάλυψη της σκηνής, για την οποία δεν απαιτούνται απαλλοτριώσεις, αλλά πολιτική βούληση και θάρρος, αφού για να γίνει αυτό θα πρέπει να κλείσει μία από τις σημαντικότερες κεντρικές αρτηρίες της πόλης, αυτή της οδού Βενιζέλου.

    

  Αισιοδοξώντας ότι το θέατρο αυτό μετά τις απαραίτητες εργασίες για την ολοκλήρωση της αναστήλωσής του θα αποτελέσει χώρο φιλοξενίας κορυφαίων πολιτιστικών δραστηριοτήτων, η τοπική κοινωνία προσπαθεί να φέρει σε πέρας την αποστολή αυτή που θα συμβάλλει στην αναβάθμιση του πολιτιστικού επιπέδου αλλά και γενικότερα στην ανάπτυξη της πόλης.

    Υπολογίζεται ότι το 2006 θα παραδοθεί στους Λαρισαίους και όχι μόνο πολίτες για την εκτέλεση θεατρικών παραστάσεων και άλλων πολιτιστικών δραστηριοτήτων, μόλις ολοκληρωθούν οι απαραίτητες εργασίες αποκάλυψης και αναστήλωσης. Όμως, παρά το γεγονός πως το έργο έχει ενταχθεί στο Γ΄ ΚΠΣ, το ποσό που έχει εγκριθεί (4.402.054 ευρώ) επαρκεί μόνο για τις εργασίες αναστήλωσης του θεάτρου και όχι για την αναμόρφωση και την ανάπλαση του περιβάλλοντα χώρου, πράγμα που είναι απαραίτητο για την άρτια λειτουργία του.

     Ένα άλλο πολύ φιλόδοξο αλλά εντελώς απαραίτητο για τη Λάρισα έργο είναι η αποπεράτωση του Διαχρονικού Μουσείου, που θα στεγάσει τα πλούσια αρχαιολογικά, βυζαντινά και νεώτερα ευρήματα της περιοχής, και που θα συμβάλλει στην ανάπτυξη της πόλης αλλά και στην ανάδειξη της πολιτιστικής της κληρονομιάς. Το κτίριο εμβαδού 12.000 τμ. βρίσκεται στην περιοχή του Μεζούρλου σε έκταση 75 στρεμμάτων που παραχωρήθηκε για τον σκοπό αυτό από το Δήμο Λαρισαίων.

1985 – 2005: ΤΟ «ΤΑΞΙΔΙ» ΤΟΥ ΑΡΧΑΙΟΥ ΘΕΑΤΡΟΥ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΕΠΙΦΑΝΕΙΑ

                                                        Η ιστορία της αποκάλυψης ενός θεάτρου

Εφημ. ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ 6/11/2005

                                                         

     Πολλοί είναι εκείνοι που έχουν στο μυαλό τους το Αρχαίο Θέατρο ως το γεφύρι της Άρτας. Ολημερίς το χτίζανε, το βράδυ γκρεμιζόταν. Είκοσι χρόνια τώρα οι Λαρισαίοι, κυρίως νεότερων ηλικιών, που δε γνωρίζουν την ιστορία του χώρου, πιστεύουν πως πρόκειται για ένα έργο σαν πολλά άλλα που κατασκευάζονται στην Ελλάδα, πως δεν πρόκειται να ολοκληρωθεί ποτέ. Κι όμως, μέσα στα 20 χρόνια που έχουν περάσει από τότε που η αρχαιολογική σκαπάνη ή οι εκσκαφείς «έπιασαν δουλειά» για να φέρουν στο φως το πιο σημαντικό ίσως μνημείο της Λάρισας, τα βήματα που έχουν γίνει είναι αλματώδη.

   Μπορεί τα πρώτα σημάδια της ύπαρξης κάποιου αρχαίου μνημείου στους πρόποδες του λόφου του Φρουρίου να εμφανίστηκαν το 1910, αλλά μόλις το 1985 έγιναν οι απαραίτητες ενέργειες και δόθηκαν τα απαραίτητα κονδύλια για να διασωθεί αυτό το τεράστιο κομμάτι του αρχαίου πολιτισμού. Εκείνη την εποχή το «Ρολόι» υπήρχε ακόμη στο Φρούριο, και για να ανέβει κανείς εκεί μπορούσε να διασχίσει με το αυτοκίνητο την Παπαναστασίου. Κι από εκεί ακριβώς ξεκίνησε η «αποκάλυψη».

   Η Παπαναστασίου, το 1985, στο κομμάτι της πάνω από τη Βενιζέλου, είχε μετατραπεί σε τάφρο και μόνο ένα ελάχιστο κομμάτι του θεάτρου, παραπλεύρως της οδού, βρισκόταν στην επιφάνεια. Όπως φαίνεται από τις φωτογραφίες, ο δρόμος κάποια στιγμή μέχρι το 1987 έκλεισε και ξαναδόθηκε στην κυκλοφορία, ενώ οι εργασίες συνεχίστηκαν εκατέρωθεν του δρόμου σε διάφορα σημεία, όπου είχε εγκριθεί η απαλλοτρίωση οικημάτων.

    Το καλοκαίρι του 1992 κατεδαφίστηκε και το Ρολόι, καθώς κρίθηκε ότι οι εκσκαφές στο λόφο θα αποδυνάμωναν τα θεμέλιά του. Το 1997, τα περισσότερα από τα κτίρια που κάλυπταν το χώρο όπου βρίσκεται το αρχαίο θέατρο είχαν κατεδαφιστεί, όμως έπρεπε να υλοποιηθούν ακόμη πολλές εργασίες ώστε αυτό να αποκαλυφθεί. Η απαλλοτρίωση είναι μια διαδικασία χρονοβόρα, ενώ η κατεδάφιση έπρεπε να γίνει πολύ προσεκτικά για να μην καταστραφούν τα διάφορα αρχαία αντικείμενα που βρίσκονταν από κάτω.                                               

   Μόλις το 2000, πριν από πέντε χρόνια, έγινε η πλήρης αποκάλυψη- που ήταν και το άμεσα ζητούμενο- και ξεκίνησε η διαδικασία της συντήρησης των μαρμάρων και της αποκατάστασης του αρχιτεκτονικού σχεδίου, ώστε το θέατρο να φτάσει στην αρχική του μορφή. Παρά το ότι όλα τα ορατά εμπόδια «έφυγαν από τη μέση», αυτό που παρέλαβαν οι αρχαιολόγοι που θα εργάζονταν για την αναστήλωση του θεάτρου ήταν ένας σωρός από πέτρες, χώμα και μάρμαρα. Αξίζει να σημειωθεί πως κανένα από τα μάρμαρα που τοποθετούνται είτε στα εδώλια ή στη σκηνή δεν είναι κατασκευασμένα. Πρόκειται για τα αυθεντικά κομμάτια που είχαν χρησιμοποιηθεί για την κατασκευή του θεάτρου, τα οποία έχουν συντηρηθεί από ειδικούς και κολλιούνται ένα προς ένα στην αρχική τους θέση με απόλυτη ακρίβεια και σύμφωνα με τα σημάδια που υπάρχουν.

    Σήμερα, εν έτι 2005, όπως μπορεί κανείς να δει, δεν απέχουμε πολύ από την ολοκλήρωση του έργου, σύμφωνα όμως με τον προϊστάμενο της ΙΕ’ Εφορείας Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων κ. Αθ. Τζιαφάλια για να φτάσουμε σε αυτό το σημείο είναι αναγκαία η χρηματοδότηση από το 4ο Κοινοτικό Πλαίσιο Στήριξης. Η αλήθεια είναι πως δε θα χρειαστεί να περάσουν άλλα 20, ούτε καν 10 χρόνια μέχρι να παραδοθεί ο χώρος προς χρήση. Αυτό που πρέπει να γίνει άμεσα είναι να απαλλοτριωθούν μερικά ακόμη κτίσματα στην περιοχή για να σχεδιαστούν οι είσοδοι του θεάτρου, πέρα όμως από αυτό πρέπει να αναλάβουν δράση και οι αρμόδιες υπηρεσίες του Υπουργείου Πολιτισμού και να υλοποιήσουν έργα, όπως μια στατική μελέτη, που είναι απαραίτητη για να μπορέσει το θέατρο να φιλοξενήσει παραστάσεις και πολιτιστικές εκδηλώσεις και να ζήσουν οι κάτοικοι της πόλης αλλά και όλης της χώρας μοναδικές στιγμές σε έναν χώρο που αποτελεί κοιτίδα πολιτισμού για όλο τον κόσμο.

                                         

 ΤΟ Β' ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ

 

    Μικρό αρχαίο θέατρο,  που επισημάνθηκε τυχαία στα 1978 στη συμβολή των οδών Εργατικής Πρωτομαγιάς και Ταγματάρχου Βελισαρίου. Πρόκειται για το δεύτερο αρχαίο θέατρο της Λάρισας το οποίο χρησιμοποιήθηκε κατά τη ρωμαϊκή περίοδο.

   Από το δεύτερο αρχαίο θέατρο Λάρισας ολοκληρωμένη μορφή στην αρχαιότητα είχαν μόνο η ορχήστρα και η σκηνή. Απεναντίας το κοίλο μαζί με τις παρόδους δεν τελείωσαν ποτέ. Πιο συγκεκριμένα, το κοίλο επενδύθηκε με δυο σειρές μαρμάρινων εδωλίων και οι πάροδοι με μια σειρά μαρμάρινων κυβολίθων. Είναι πιθανόν κατά τη λειτουργία του θεάτρου να χρησιμοποιούνταν στην συνέχεια προς τα πάνω ξύλινα έδρανα, από τα οποία βέβαια δεν σώθηκε κανένα ίχνος.

   Το θέατρο εντοπίστηκε το 1978 εντός του οικοπέδου του Αυτόνομου Οικοδομικού Οργανισμού Αξιωματικών , στη συμβολή των οδών Ταγμ. Βελισαρίου και Εργατικής Πρωτομαγιάς, με αφορμή τις εκσκαπτικές εργασίες για την ανέγερση συγκροτήματος πολυκατοικιών. Μάλιστα κατά τη διάρκεια των παραπάνω εργασιών απομακρύνθηκαν βίαια από τη θέση τους από το εκσκαπτικό μηχάνημα αρκετά εδώλια του θεάτρου, τα οποία απορρίφθηκαν στο σκουπιδότοπο της Λάρισας στην περιοχή "Κιόσκι", με αποτέλεσμα να απαιτηθεί από την Αρχαιολογική Υπηρεσία να γίνει ανασκαφή των μπάζων, ώστε να περισυλλεγούν, ευτυχώς τα περισσότερα και να αποκατασταθούν. Η συστηματική ανασκαφή του μνημείου πραγματοποιήθηκε τα έτη 1985 και 1986 με αυτή ήρθαν στο φως η σκηνή, η ορχήστρα, το κοίλο, η δεξιά πάροδος και τμήμα της αριστερής.



   Η σκηνή έχει μήκος 15.70, πλάτος 4.50μ. και αποτελείται από τρία μικρά δωμάτια. Κάθε δωμάτιο έχει είσοδο προς την ορχήστρα με μαρμάρινο κατώφλι. Στο πίσω μέρος της σκηνής αποκαλύφθηκε τμήμα ισχυρού τοίχου, μάλλον περιβόλου σε μήκος 50μ. Επίσης δεξιά κι αριστερά του σκηνικού οικοδομήματος βρέθηκαν δύο κατασκευές ανεξάρτητες από αυτό σε σχήμα Τ. Προς το παρόν δεν έχει διευκρινιστεί ο χαρακτήρας τους και η πιθανή σχέση τους μ' αυτό. Η ορχήστρα έχει διάμετρo 29.70μ.

 ΄Εχουν σωθεί δύο μαρμάρινες σειρές εδωλίων, η ορχήστρα και μεγάλο τμήμα της σκηνής.  Ο προσανατολισμός του είναι  προς την "αγορά" της αρχαίας πόλης (είναι συνηθισμένο φαινόμενο στις περισσότερες αρχαίες πόλεις οι αγορές και το θέατρο να γειτονεύουν).

   Χρονολογείται στον 1ο π.Χ. αιώνα, είναι μικρότερο από το Α΄ θέατρο και δεν ολοκληρώνεται ποτέ. Χτίζεται σε μια εποχή που η Λάρισα υποταγμένη στους Ρωμαίους βρίσκεται σε παρακμή. Φυσικό λοιπόν είναι το ερώτημα, γιατί οι Λαρισαίοι σε δύσκολους καιρούς έκριναν αναγκαίο ένα 2ο θέατρο; Τι θα μπορούσαν να παρακολουθήσουν εκεί;

   Μια πολύτιμη μαρτυρία από επιγραφή, οδηγεί τους αρχαιολόγους στην εξής υπόθεση:στη Λάρισα τελούνταν τα "Ελευθέρια", μια μεγάλη πανθεσσαλική γιορτή προς τιμήν του Ελευθερίου Διός. Οι εκδηλώσεις περιελάμβαναν αγώνες ιππικούς καθώς και φιλολογικούς, χορευτικούς και μουσικούς. Πιθανόν λοιπόν να θέλαν το 2ο θέατρο να παρακολουθήσουν αυτά τα θεάματα μια και το Α΄ θέατρο είχε πια μετατραπεί σε αρένα μονομαχιών.

   Σήμερα έχει αναστηλωθεί και φιλοξενεί κατά καιρούς παραστάσεις αρχαίου δράματος. Σώζονται συνολικά 13 κερκίδες με δυο σειρές εδωλίων η καθεμιά και 14 κλίμακες. Κατά τις ανασκαφές βρέθηκε ανεπίγραφη στήλη αφιερωμένη στη Δήμητρα και την Κόρη, που φανερώνει ότι πιθανόν στο μέρος αυτό βρισκόταν το ιερό τους. Ο αρχαιολογικός χώρος είναι περιφραγμένος και επισκέψιμος κατόπιν συνεννοήσεως με την 15η Εφορεία Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων.

   Μετά την ολοκλήρωση της ανασκαφής, τη συντήρηση και την αποκατάσταση του μνημείου, ο αρχαίος δραματικός λόγος ακούστηκε και πάλι σε αυτό το 1987 με την παράσταση της τραγωδίας "Αντιγόνη" από το θεατρικό όμιλο "Βραχωρίτη" του Βόλου και στα χρόνια που ακολούθησαν από το ΔΗ.ΠΕ.ΘΕ Λάρισας. Το μικρό αρχαίο θέατρο της Λάρισας παραμένει πάντα ένας ιδανικός χώρος για το ανέβασμα ποιοτικών καλλιτεχνικών δρωμένων.

Από την παράσταση του "Φιλοκτήτη" στο Β΄ αρχαίο θέατρο

 

λαογραφικό μουσείο

αρχαιολογικό μουσείο

πινακοθήκη

μπεζεστένι

αρχαία θέατρα

Άγιος Αχίλλειος

 

ip based webcounter